در عصر اطلاعات و شبکه‌های اجتماعی، ویدیوها و تصاویر به‌سرعت منتشر می‌شوند اما لزوما معتبر نیستند. ممکن است ویدیو جعلی بوده، قدیمی یا دست‌کاری‌شده باشد. بنابراین برای روزنامه‌نگاران، فعالان رسانه و هر کسی که به دنبال شفافیت و صداقت رسانه‌ای است، «احراز اصالت» محتواها ضروری است.
در این مقاله به معرفی و نحوه کارکرد ابزار InVID Verification Plugin می‌پردازیم که برای همین منظور طراحی شده است و کمک به «بررسی صحت» محتوای تصویری می‌کند. این ابزار به ما کمک می‌کند تا بفهمیم آیا محتوای منتشرشده واقعی است یا قدیمی و یا شاید در کل محصول دستکاری باشد.
۶ امکان اصلی
InVID مجموعه‌ای از ابزارها را در قالب یک افزونه مرورگر جمع‌آوری کرده که با آن می‌توان محتوای شبکه‌های اجتماعی را به‌دقت بررسی کرد. ۶ مورد از امکانات مهم آن به شرح زیر است:
۱- تحلیل زمینه (Contextual Analysis): نمایش اطلاعات متادیتا، نظرات، محل (اگر قابل تشخیص باشد) و احتمال کپی یا بازنشر از ویدیوهای دیگر شبکه‌ها.
۲- تفکیک ویدیو به فریم‌های کلیدی (Keyframe Extraction): ویدیو را به چند تصویر ثابت (keyframe) تقسیم می‌کند. این فریم‌ها تصویر واقعی صحنه را بهتر نشان می‌دهند و برای بررسی دقیق‌تر و جستجوی معکوس مناسبند.
۳- جستجوی معکوس تصاویر (Reverse Image Search): با keyframeها با استفاده از موتورهای مختلفی چون Google, Yandex, TinEye, Bing و غیره می‌توانید ببینید که آیا تصویری مشابه قبلا منتشر شده است یا خیر.
۴- بزرگ‌نمایی و اغراق تصویر (Magnifier / Forensic Filter): قابلیت زوم روی تصاویر، بهبود کیفیت (bicubic)، آیینه‌سازی (flip) و اعمال فیلترهای قانونی/فرهنگی برای تحلیل دقیق‌تر. با این توضیح که در ابزارهای فورنزیک تصویر، فیلترهایی است که تصویر را بر اساس قواعد حقوقی، اجتماعی و فرهنگی هر کشور یا پلتفرم بررسی می‌کنند این فیلترها کمک می‌کنند که تشخیص دهیم آیا یک تصویر با قوانین، هنجارها یا استانداردهای رسمی سازگار است یا نه. بنابراین این ابزار می‌تواند برای شناسایی علائم تقلب یا دستکاری مفید باشد.
۵- خواندن متادیتا (Metadata): استخراج داده‌هایی مانند EXIF از تصاویر ویدیوها. اگر شامل اطلاعاتی مانند تاریخ، محل یا دوربین باشند و در صورت وجود مختصات جغرافیایی، امکان نمایش موقعیت در نقشه.
۶- بررسی حقوق و مالکیت (Video Rights): بررسی وضعیت حقوق نشر و امکان استفاده مجدد از ویدیو، ارتباط با مالک یا خالق محتوا، یا استفاده تحت «استفاده منصفانه / حقوق مطبوعاتی» در صورت امکان.
به طور خلاصه، InVID برای بررسی و اعتبارسنجی محتوا در شبکه‌های اجتماعی است.
روش استفاده
از سایت رسمی InVID افزونه را دانلود و نصب کنید.
افزونه را باز کنید و وارد تب ویدئو شوید و گزینه keyframe را انتخاب کنید.
لینک ویدیو را وارد کنید و گزینه submite را بزنید.
پس از این مراحل چند تصویر ثابت دریافت می‌کنید. یکی از فریم‌ها را انتخاب کنید: سرچ در گوگل/یاندکس. اگر همان تصویر در گذشته هم منتشر شده، بدانید که ویدیو قدیمی است و اگر فقط نسخه جدید پیدا می‌شود، احتمالا ویدیو واقعی و جدید است.
۳ نکته ضروری برای استفاده از افزونه
- این افزونه «تشخیص قطعی جعل» نمی‌دهد؛ فقط سرنخ‌ها را پیدا می‌کند.
- اگر ویدیو از شبکه‌های اجتماعی باشد، اطلاعات تاریخ و مکان اغلب حذف می‌شود.
- بهترین استفاده از InVID این است که فریم‌ها را جستجو کنید تا ببینید آیا محتوا قبلا منتشر شده بوده.