ساخت اپلیکیشنهای مختلف جهت کمک به فعالان حقوق بشری در مسیر افشای موارد نقض حقوق بشر موضوع جدیدی نیست. برنامهها و پروژههای بسیاری در این زمینه تعریف شده است که بخشی از دغدغه امنیت و همچنین گزارشگری را پوشش میدهد.
فعالان حقوق بشر و افشاگران به دلیل کارشان همیشه تحت خطر و تهدید هستند. همانطور که ادوارد اسنودن گفته است این فعالان چه از طرف دولتهای غربی به دلیل افشای فسادهای مالیاتی چه از طرف رژیمهای سرکوبگر که فعالیت آنلاین مخالفان را مانیتور میکنند تحت تعقیب و ردیابی قرار میگیرند.
هفته گذشته در فروم آزادی اسلو، یکی از بنیادهای فعال در این زمینه به نام ویکر (Wickr) که سازمانی جدید و سازنده پیامرسان محبوب و رمزگذاری شده “Wickr” است، اولین سرمایهگذاری بزرگ خود را به شرکتکنندگان معرفی کرد. ویستلر (Whistler) قرار است اپلیکیشنی امن برای افشاگران و فعالان باشد تا فعالیتهای غیرخشونتآمیز خود را ادامه دهند و موارد نقض حقوق بشر را مستند کنند.
اپلیکیشن ویستلر (Whistler) حاصل کار سرجا پاپویچ، نویسنده و فعال صرب است. در این مسیر موسس ویکر، یعنی نیکو سل نیز با وی همکاری داشته است. پاپویچ درباره طرح این برنامه میگوید: «طی جریانات بهار عربی همه درباره این موضوع صحبت میکردند که چطور شبکههای اجتماعی برای سازماندهی مردم استفاده شدهاند. اما حالا میبینیم که مسیر تغییر کرده است چرا که افراد بد و نامطمئن نیز در حال فراگیری استفاده از همین شبکههای اجتماعی هستند. آنها آموزش میبینند که چطور دسترسی شما را به اینترنت محدود کنند، چطور تحت تعقیب قرارتان دهند و تمام کارهایتان را رصد کنند.»
اپلیکیشن «ویستلر» هنوز در مراحل توسعه و ساخت قرار دارد اما چهار کارکرد اصلی برای وی در نظر گرفته شده است: ارسال پیام به شکل امن و رمزگذاری شده، گزارشدهی و اشتراک فایلها، متون آموزشی برای جنبشهای غیر خشونتآمیز و نهایتا دکمه هشدار جهت پاک کردن فایلها در شرایط خطر و وضعیت بازداشت غیرقانونی.
پاپویچ در خصوص ویژگیهای این اپلیکیشن توضیح داده و میگوید: «تظاهراتکنندگان نیاز دارند تا به صورت امن و مطمئن مطالب را ارسال کنند. بنابراین اگر پستی در فیسبوک ارسال کردید نباید به خاطر آن در کشورتان مورد تعقیب قرار گیرید. این اتفاق در تایلند رخ میدهد و اگر کسی درباره دیکتاتوری نظامی چیزی بنویسد تحت پیگرد قرار میگیرد.» او در ادامه اضافه میکند: «دومین موضوع مهم گزارشدهیست. منظورم فقط عکس نیست، بلکه تصاویر همراه با اطلاعات است که حاوی اطلاعات بزرگ است. مثلا شما صحنه کتک خوردن یک نفر را ضبط میکنید اما همان موقع مکان جغرافیایی و زمان هم ثبت میشود.» اشتراکگذاری فایلها به گزارشگران شهروندی امکان میدهد تا شواهد را مستقیما و بدون واسطه با رسانهها به اشتراک بگذارند.
این اپلیکیشن همچنین حاوی مطالب و موضوعات آموزشیست که به تظاهراتکنندگان تکنیکهای مبارزه بدون خشونت را میآموزد که “CANVAS” سازمان پاپویچ آنها را طبقهبندی و جمعآوری کرده است. مطالبی که به فعالان کمک بسیاری میکند.
اما دکمه هشدار که در اپلیکیشنهایی چون آنچه سازمان عفو بینالملل ساخته بود نیز تعبیه شده است به خانواده، وکیل و دوستان فرد بازداشت شده وضعیت را اطلاع میدهد: «بسیاری از موارد نقض حقوق بشر در موقعیتی نامشخص و بدون اطلاع صورت میگیرد. جایی که وکلا و خبرنگاران به آن دسترسی ندارند. به همین خاطر سرعت اطلاع از آن و جایی که هستید اهمیت زیادی دارد.» با استفاده از دکمه هشدار ویستلر تمام اطلاعات و مدارکی که در آن ضبط شده است را پاک میکند و به همراهان، دوستان و خانواده و وکیل فعال مورد نظر اطلاع میدهد. حتی محل را نیز به محققان ارسال میکند تا از وضعیت نگهداری شخص خبردار شوند.
نیکو سل، موسس ویکر درباره حمایت مالی از ساخت این اپلیکیشن که قرار است تا آخر امسال برای سیستم اندروید عرضه شود به رسانهها میگوید: «وقتی با پاپویچ صحبت کردم جنبههای مثبتی وجود داشت که این فعالان میخواستند به بنیاد ویکر اضافه کنند و همین موضوع سبب شد بنیاد ویکر را راهاندازی کنم. ما روی این ویژگیها در کنار یک پلتفرم امن کار خواهیم کرد. آنچه پاپویچ و تکنیک او انجام میدهد این است که به افراد اعتماد به نفس میدهند تا صدایشان را بلند کنند. چرا که میدانند گروهی حامی آنها هستند و به همین خاطر شجاعتر عمل میکنند.»