برادر بزرگِ دانشجویان در فضای مجازی

«لطفاً از شدت آزادی بیانی که در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد ذوق‌زده نشوید. یه ذره جنبه هم خوبه والا، بیان هر سخنی در هر گروهی ممکنه خوب نباشه»!

این سخن بالا در وبسایت اداره کل حراست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری آمده است؛ در قالب مطلبی که به دانشجویان توصیه می‌کند در شبکه‌های اجتماعی چگونه رفتار کنند. این وزارت متکلف و متولی امور دانشگاه‌ها و دانشجویان در ایران است و به عنوان مرجع نهایی تصمیم‌گیری در این حوزه شناخته می‌شود. ولی درعین‌حال دیده می‌شود که این وزارتخانه در چارچوب حکومت جمهوری اسلامی به خود اجازه می‌دهد که به دانشجویان بگوید از شدت آزادی بیان در شبکه‌های اجتماعی ذوق‌زده نشوند!

این مسئله در این حوزه بیشتر به چشم می‌زند چون اساسا دانشگاه محل آزادی اندیشه و بیان است و اینکه مسئولان دانشگاهی به آزادی بیان دانشجویان در شبکه‌های اجتماعی طعنه بزنند نشانگر ناخرسندی و ناتوانی توامان آنان از عدم کنترل صددرصدی‌شان بر فعالیت‌ها در فضای مجازی است. در عین‌حال نشان می‌دهد که آنان چه اندازه به همه حوزه‌ها نگاه حراستی - امنیتی دارند و حتی اکانت‌های خصوصی دانشجویان را نیز از توصیه‌های خود در امان نگاه نمی‌دارند.

برای اینکه بتوانیم با این نگاه ضدآزادی بیشتر آشنا شویم کافی‌ست از همان مطلب دو سه بند دیگر هم نقل کنیم: « لطفاً اشاعه‌دهنده مطالب غیراخلاقی نباشید. اینگونه مطالب در قدم اول بنیان اخلاقی جامعه را تخریب و به شما و نزدیکان شما آسیب می‌رساند. / در به اشتراک گذاشتن فایل‌ها و عکس‌های خانوادگی کمی دوراندیش باشید. شاید قربانی بعدی شما و خانواده‌تان باشید. / یه مقدار سعی کنید در هر شرایطی که هستید ترویج‌دهنده افکار سازنده و سالم باشید. سر سوزنی بچه مثبت بودن ضرر نداره عزیزان من».

البته که بارز است اخلاقی و «غیراخلاقی» بودن یک مطلب را مسئولان حراست وزارت علوم تشخیص می‌دهند؛ «سازنده و سالم»بودن افکار را مسئولان حراست وزارت علوم تشخیص می‌دهند و حتی در اینکه تصاویر خانوادگی خود را هم چگونه به اشتراک بگذارید، بهتر است با مسئولان حراست وزارت علوم مشورت کنید!

دخالت دانشگاه در حوزه خصوصی - مجازی دانشجویان البته محدود به توصیه نیست و اگر لازم باشد مسئولان دانشگاهی سرسختانه‌تر هم وارد می‌شوند. در بهمن ۱۳۹۸ بود که تفاهم‌نامه همکاری بین دانشگاه صنعتی کرمانشاه و پلیس فتا با هدف «پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی با رویكرد فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی در فضای مجازی» امضا شد.

تفاهم‌نامه

 

دانشگاه صنعتی کرمانشاه مدعی است دست به چنین اقدامی زده است تا به مسئولیت خود در قبال دانشجویان و والدین آن‌ها عمل کند و «شرایط را برای دانشجویان امن کند»؛ این دانشگاه مدعی است: «این مهم جز با مشارکت و همراهی سازمان‌های دولتی چون پلیس فتا محقق نمی‌گردد».

«سرهنگ کتانی» مسئول پلیس فتا در کرمانشاه نیز در همان جلسه از وظیفه پلیس فتا در قبال دانشجویان می‌گوید و توضیح می‌دهد: «پلیس فتا در قبال دانشجویان به عنوان آینده‌سازان کشور نیز احساس وظیفه کرده و از هر گونه مشارکت در جهت مرتفع‌کردن آسیب‌های اجتماعی و معضلات فضای مجازی کوتاهی نمی‌کند».

تنها برای یادآوری باید ذکر شود پلیس فتا همان نهادی است که ستار بهشتی را به علت نوشتن مطالب انتقادی در وبلاگ شخصی، در آبان ۱۳۹۱ بازداشت کرد و در عرض چند روز او را زیر شکنجه کشت. این چنین نهاد بدنامی اکنون خود را در قبال دانشجویان مسئول می‌بیند و مسئولان دانشگاه صنعتی کرمانشاه نیز برای آن‌ها فرش قرمز پهن می‌کنند.

البته این نگاه امنیتی به حضور دانشجویان در فضای مجازی و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی، محدود نیست و تقریبا تمام نهادهای مرتبط با دانشگاه خود را در این مسئله دخیل می‌بینند. چنانکه در بهمن ۱۳۹۸ دبیر شورای مرکزی انضباطی دانشجویان وزارت بهداشت، پنج مصداق «تخلف فضای مجازی دانشجویان» را بر شمرد و گفت در صورت وجود شاکی حقیقی یا خصوصی، این تخلفات قابل رسیدگی خواهند بود. 

«وحید صرامی» در توضیح بیشتر گفت: «توهین علیه مقدسات، توهین به مقامات ارشد کشور؛ به هم ریختن امنیت عمومی، تخلفات ذکر شده در قانون مجازات و تخلفات مربوط به عفت عمومی ۵ مصداق تخلفی است که اگر دانشجویان در فضای مجازی مرتکب این تخلفات شوند بر اساس شیوه نامه جدید مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت».

بیشتر تخلفات ذکر شده توسط دبیر شورای مرکزی انضباطی دانشجویان وزارت بهداشت، اتهامات امنیتی هستند و کاملا قابل تفسیر هستند و دست نهادهای امنیتی - انضباطی برای تنبیه دانشجویان به علت اظهارنظر و فعالیت در فضای مجازی را باز می‌گذارد.