عبدالصمد خرم‌آبادی؛ کامیاب در فیلترینگ تلگرام، ناکام در فیلترینگ اینستاگرام

«شبکه اجتماعی اینستاگرام در ظاهر امر یک شبکه اطلاع‌رسانی است. اما در واقع یک شبکه جاسوسی غیر قابل کنترل می‌باشد که میلیون‌ها محتوای مجرمانه علیه امنیت داخلی و خارجی کشور و محتوای غیراخلاقی و علیه مقدسات اسلامی را منتشر می‌کند».

سخنان بالا متعلق به عبدالصمد خرم‌آبادی است که در دی‌ماه ۱۳۹۶ بیان شدند. سخنان خرم‌آبادی درباره اینستاگرام از این رو اهمیت دارد که او دبیر قبلی کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه و معاون قضایی دادستان کل کشور در مسائل مربوط به فضای مجازی بود.

خرم‌آبادی  که سابقه‌اش بیشتر به قوه‌قضاییه باز می‌گردد و مدتی نیز قاضی دادسرای دیوان عالی کشور بود. او پس از تشکیل کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه که در واقع کارگروه فیلترینگ است به دبیری این کارگروه برگزیده شد. او از جمله افرادی بود که نقش اساسی در فیلترینگ تلگرام در بهار ۱۳۹۷ داشت. براساس چنین سابقه و نقش گسترده او در نقض حق دسترسی شهروندان ایرانی به اینترنت آزاد بود که در خرداد ۱۳۹۷، ایالات متحده آمریکا او را به لیست افراد تحت تحریم خود افزود.

اینستاگرام از معدود شبکه‌های اجتماعی جهانی است که هنوز در ایران در دام فیلترینگ نیفتاده است؛ این خشم عبدالصمد خرم‌آبادی را برانگیخته بود. به باور او: «اطلاعات میلیونها شهروند ایرانی در سرورهای اینستاگرام در آمریکا ذخیره , نگهداری و تحلیل شده و مورد سوء استفاده سرویسهای جاسوسی قرار می گیرد و فرمان هدایت و مدیریت اینستاگرام در دست سرویسهای جاسوسی شیطان بزرگ است».

خرم‌آبادی همچنین مدعی شده بود که: «هزاران پرونده کلاهبرداری, جعل عنوان, نقض حریم خصوصی و غیره در ارتباط با شکایات مردم از کاربران صفحات اینستاگرام در دستگاه قضایی تشکیل شده اما به لحاظ اینکه سرورهای این شبکه در خارج از کشور است و هیچگونه همکاری با مراجع قانونی ایران ندارند این پرونده ها بدون نتیجه باقی مانده و مردم به حق وحقوق خود نرسیده‌اند».

khoramabadi

 

خرم‌آبادی در حالی مدعی «شکایت مردم» از اینستاگرام می‌شود که بنا به آمارهای داخلی و رسمی درون کشور، اینستاگرام از محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی است. مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) که وابسته به جهاد دانشگاهی است، در نتایج یکی از نظرسنجی‌های خود گفته بود که پس از فیلترینگ تلگرام در ایران در بهار ۱۳۹۷ تعداد کاربران اینستاگرام در کشور به بالای ۳۲ درصد افزایش یافت و نکته قابل توجه اینکه بر اساس این نظرسنجی بیش از نصف جوانان ۱۸ تا ۲۹ سال ایرانی در اینستاگرام حضور دارند.

خرم‌آبادی مقصر اصلی در عدم فیلترینگ اینستاگرام را وزارت ارتباطات دولت حسن روحانی می‌داند. به باور او دستور فیلترینگ اینستاگرام توسط دادستان کل کشور به وزارت ارتباطات ابلاغ شده بود ولی وزارت ارتباطات از اجرای آن تن زد. او حتی به مسئله جنبه امنیتی بخشید و وزارت ارتباطات را متهم کرد که «بدون توجه به مسائل امنیتی و حجم عظیم محتوای مجرمانه موجود در اینستاگرام» از اجرای دستور دادستانی سر باز زده است.

سخن خرم‌آبادی درباره دستور دادستانی برای فیلترینگ اینستاگرام راست است اگر به یاد بیاوریم که «محمدجعفر منتظری» در اردیبهشت ۹۸ در سخنانی بسیار تند، اینستاگرام را «جهنمی» خواند و خطاب به وزیر ارتباطات گفته بود: «طبق مصوبه شورای عالی فضای مجازی مکلف بودید شبکه اجتماعی داخلی را تقویت کنید، چرا باید پول و سرمایه‌ای که در تقویت شبکه اجتماعی داخلی باید باشد را جایگزین تلگرام و اینستاگرام جهنمی می‌کنید؟...من مدعی مردم هستم، آسیب و جنایات و مشکلات ناشی از رها بودن فضای مجازی را می‌بینم».

عبدالصمد خرم‌آبادی که بر یکی از مهم‌ترین پست‌های حوزه تصمیم‌گیری درباره اینترنت آزاد تکیه زده بود، در همان یادداشت مشهور خود مدعی شده بود که فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی خارجی، موجب افزایش اقبال به شبکه‌های اجتماعی داخلی و «رونق گردش آزاد اطلاعات» می‌شود. درباره گردش آزاد اطلاعات می‌توان این پرسش را مطرح کرد که اساسا چگونه فیلترینگ یک شبکه محبوب می‌تواند کمکی به گردش «آزاد» اطلاعات باشد؟! اساسا آزادی با فیلترینگ چه همخوانی دارد؟

درباره اقبال به شبکه‌های اجتماعی داخلی نیز تنها کافی‌ست به آماری استناد کرد که خود مراجع داخل کشور درباره اقبال مردم به این شبکه‌ها منتشر کرده‌اند. پس از فیلترینگ تلگرام و پس از حمایت تبلیغاتی گسترده‌ای که حکومت از پیام‌رسان‌های داخلی به عمل آورد و حتی شخص خامنه‌ای نیز به این مسئله ورود پیدا کرد، در حالی که انتظار می‌رفت این مسئله روی کاربران تلگرام در ایران تاثیرگذار باشد، این سیاست نه‌تنها موفق نشد بلکه حتی شکستی قطعی خورد.

طبق نظرسنجی ایسپا که نتایج آن در خبرگزاری ایلنا نیز منتشر شد پس از حدود یک سال از فیلترینگ تلگرام، و در اسفند ۹۷، بیش از نیمی از مردم ایران همچنان از تلگرام استفاده می‌کردند و پیام‌رسان «سروش» - که در میان پیام‌رسان‌های ایرانی بیشترین کاربر را دارد - تنها اقبال ۲.۴ درصد از مردم کشور را به دنبال داشت!