فتواهای عجیب درباره اینترنت و ماهواره

البته اساسا این‌که در حوزه‌ای چون اینترنت یا ماهواره نیز حوزه دینی بخواهد نظر بدهد خود پدیده‌ای عجیب است ولی می‌توان در همین پدیده عجیب برخی مواردی را شناسایی کرد که باز عجیب‌تر و بسیار نامنطبق‌تر با واقعیت به نظر می‌رسد.

به عنوان نمونه از خود علی خامنه‌ای آغاز کنیم که دفتر او فتوا نیز صادر می‌کند. خامنه‌ای یک بار در فتوایی در سال ۱۳۹۶ و در پاسخ به این پرسش که «آیا صحبت یا شوخی با نامحرم به شکل صوتی، تصویری یا نوشتاری و نیز فالو یا لایک کردن جنس مخالف در فضای مجازی حرام است؟» چنین گفته بود: «به طور کلی ارتباط با نامحرم که مستلزم مفسده بوده یا خوف وقوع در حرام در میان باشد، جایز نیست»!

به بیان دیگر و صریح‌تر از دید خامنه‌ای صحبت یا شوخی به شکل صوتی، تصویری یا نوشتاری و نیز فالو یا لایک کردن جنس مخالف در فضای مجازی جایز نیست یا غیرمجاز است! یعنی عملا او کوچک‌ترین فعالیت‌ها در شبکه‌های مجازی را «غیرمجاز» می‌داند. به عبارت دیگر، از نظر خامنه‌ای مردان فقط باید مردان را فالو کنند و لایک بزنند و زنان فقط باید زنان را فالو کنند و لایک بزنند!

البته مسئله این است که علی‌رغم این‌که خامنه‌ای چنین فتوایی صادر کرده است، انگار طرفداران و حامیان او و حتی مقامات رسمی جمهوری اسلامی اعتنایی به سخن او ندارند. به عنوان نمونه کافی‌ست به صفحه توییتر «معصومه ابتکار» سر بزنیم.

معصومه ابتکار معاون «حسن روحانی» است و صاحب پست در دولت جمهوری اسلامی ولی یکی از نزدیک به ۸۰ اکانتی که ابتکار در توییتر فارسی خود فالو می‌کند اکانت توییتری خود خامنه‌ای است و دست‌کم ده‌ها اکانت را دنبال می‌کند که صاحبان آن مذکر هستند و از جنس مخالف معصومه ابتکار که یک زن است! در واقع یکی از کارگزاران جمهوری اسلامی عملا حکم فقهی خامنه‌ای را نقض کرده است!

یکی دیگر از فتواهای عجیب درباره اینترنت و ماهواره، فتوای مکارم‌شیرازی است که درباره استفاده از ماهواره گفته بود: «با توجه به این‌که غالب برنامه‌های آن فاسد است و اثرات منفی در پی دارد و در هر خانه‌ای وارد شود غالبا از آن سوء‌استفاده خواهد شد، استفاده از آن جایز نیست»!

پرسش مقابل این فتوا روشن است؛ اگر استفاده از ماهواره جایز نیست پس چرا جمهوری اسلامی از برنامه‌های ماهواره استفاده می‌کند؟ حتی فراتر؛ در آن کانال‌ها و شبکه‌های مختلفی ایجاد می‌کند که جز از طریق ماهواره به آنان نمی‌توان دست یافت. جمهوری اسلامی حتی استفاده از این برنامه‌ها را تبلیغ و ترویج می‌کند. یعنی نظام مطلوب مکارم‌شیرازی استفاده از چیزی را رواج می‌دهد که از نظر مکارم‌شیرازی، که یکی از آخوندهای خودی آن است، بهره‌برداری از آن جایز نیست!

به عنوان نمونه‌ای از استفاده جمهوری اسلامی از امکانات ماهواره‌ای می‌توان به نامه «عزت‌الله ضرغامی» - رییس وقت صداوسیمای جمهوری اسلامی - به رییس وقت سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۱ اشاره کرد که در آن در اعتراض به تبعیض علیه جمهوری اسلامی در استفاده از امکانات ماهواره‌ای گفته بود: «برخلاف مقررات حقوق بین‌الملل، پخش شبکه‌های بین‌المللی ایرانی مانند العالم و سحر از طریق ماهواره‌های نیل ست و هات‌برد به‌ناگهان متوقف می‌شود.»

از دیگر فتواهای عجیب آخوندهای حوزه قم در حوزه اینترنت و ماهواره می‌توان به فتواهای «فاضل‌لنکرانی» و «محمدتقی بهجت» درباره چت‌کردن اشاره کرد. فاضل لنکرانی درباره چت‌کردن گفته بود: «چت‌کردن فی‌نفسه اشکالی ندارد ولی ارتباط با نامحرم اگر با قصد شهوت و یا ترس‌افتادن به حرام باشد و یا باعث مفسده شود جایز نبوده و حرام است، در غیر این صورت اشکال ندارد. البته در این زمینه باید بدانید که بسیار بعید است دو جوان بتوانند از شهوت یا ریبه به دور بوده یا به دور بمانند.»

در واقع فاضل‌لنکرانی عملا چت‌کردن را «ابزار شهوت» دانسته بود و با این‌که به صورت کامل آن را «حرام» ندانسته بود ولی چت‌کردن بدون «قصد شهوت» را «بسیار بعید» دانسته بود!

لنکرانی چت‌کردن بدون قصد شهوت را بعید می‌دانست!
لنکرانی چت‌کردن بدون قصد شهوت را بعید می‌دانست!

محمدتقی بهجت حکم شدیدتری درباره چت‌کردن داشت و فراتر از چت‌کردن، حتی صحبت تلفنی زن و مرد «نامحرم» را «منشا فساد» می‌دانست. او در فتوای خود گفته بود: «با توجه به این‌که ارتباط دختر و پسر نامحرم، بدون ضرورت چه از طریق تلفن و موبایل باشد یا از طریق شبکه اینترنت و چت و چه از راه‌های دیگر باشد، غالبا منشأ فساد است جایز نیست و اگر صحبت‌ها تحریک‌کننده باشد، حرام است»!

او که همچون فاضل‌لنکرانی اکنون فوت کرده است، به عنوان «استاد عرفان و اخلاق حوزه» شناخته می‌شد و رابطه زن و مرد «نامحرم» را «دام شیطان» می‌دانست: «تجربه‌های مکرر نشان داده که رابطه‌های دختران و پسران، دام‌های شیطان است و پیامدهای منفی هم دارد. همچنین صحبت‌کردن‌های غیرضروری با نامحرم از مناسب‌ترین جایگاه‌های نفوذ شیطان است. ممکن است ناخودآگاه انسان را به روابط غیراخلاقی سوق می‌دهد.»

این‌ نمونه‌ها تنها برخی از عجیب‌ترین فتواهای آخوندهای حاکم بر ایران درباره فضای مجازی و اینترنت و ماهواره بود. با توجه به چنین نگاهی به اینترنت و اساسا انسان، عجیب نیست که ایران همیشه جزء ۱۰ کشور انتهایی در رده‌بندی آزادی اینترنت در کشورهای جهان دیده می‌شود.