پس ذهن دشمنان اینترنت چه می‌چرخد؟

«خبرگزاری» فارس در روزهای نخست مهر ۱۳۹۹ گفتگویی با یکی از «کارشناسان رسانه» منتشر کرد که در آن به بحث پیرامون «شبکه ملی اطلاعات» پرداخته شد و در آن از «فیلترینگ هوشمند» دفاع به عمل آمد. از آن‌جا که فارس یکی از رسانه‌های امنیتی جمهوری اسلامی است و جزء رسانه‌های زنجیره‌ای سپاه پاسداران است، مواضع و مباحث موجود در آن باید به شدت مورد دقت و مداقه کسانی قرار بگیرد که سیاست‌های رسانه‌ای-اینترنتی نظام جمهوری اسلامی را دنبال می‌کنند.

در این گفتگو با فردی به نام «علیرضا پورجعفری» گفتگو شده است که وقتی به صفحه توییتر او سر می‌زنیم می‌بینیم که خود را «ژورنالیست»، تحصیلکرده دانشگاه صداوسیما، دانشجوی ارشد ارتباطات، «مدرس رسانه» و عضو انجمن سواد رسانه‌ای معرفی می‌کند.

دیدگاه او را می‌توان از کاورفوتوی موجود در توییتر شخصی او دریافت که از قاسم سلیمانی به عنوان «شهید سردار» یاد می‌کند. او همچنین در آخرین توییت خود در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۰ در سخنی که طنین نژادپرستانه دارد از دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا به عنوان «مو زرد کثیف» یاد می‌کند و در سخنی با اهداف تروریستی می‌نویسد«در شرایطی که اظهارات برادر حسین برای هدف قرار دادن هر کسی که در شهادت حاج قاسم نقش داشته، لرزه به تن آمریکایی‌ها انداخته، الان وقتشه تا رسانه‌های داخلی در چارچوب هدف قرار دادن ترامپ خواب شب رو بر این مو زرد کثیف حروم کنند.»

این «دانشجوی ارشد ارتباطات» که مدعی است «مدرس رسانه» است، در ۱۴ سپتامبر و در توییتی که درباره قتل نوید افکاری توسط جمهوری اسلامی نوشته است، آشکارا مرتکب غلط نگارشی هکسره نیز می‌شود و می‌نویسد: «تروریست های آمریکاییه عامل سیاست زانو بر گردن، امروز برای اعدام قاتلی به نام نوید افکاری دل میسوزونن، عجیب دنیاییست.»

چنین فردی در گفتگو با یکی از امنیتی‌ترین و مهم‌ترین رسانه‌های جمهوری اسلامی طی یک گفتگوی تفصیلی، سخن از فیلترینگ هوشمند توسط شبکه ملی اطلاعات می‌گوید و در توضیح این مسئله و چگونگی آن و تفاوت آن با فیلترینگ عادی می‌گوید: «ما اگر شبکه ملی اطلاعات داشته باشیم، نوعی فیلترینگ هوشمند خواهیم داشت که البته فیلترینگ نه به این معنا که توییتر و اینستاگرام فیلتر باشد، بلکه ما آن ابزار آلات، دیتاها و اطلاعاتی که نیازمند مخاطبان ما نیستند، به آن‌ها داده نمی‌شود و طبعا بنا به نیازهای مخاطبان این اطلاعات در اختیارشان قرار می‌گیرد.»

تصویری از علیرضا پورجعفری
تصویری از علیرضا پورجعفری

پورجعفری در ادامه سخن خود در توضیح فیلترینگ هوشمند مثالی می‌زند که دقیقا یادآور پروژه «نظام هویت معتبر» است که سال‌هاست توسط نهادهای سیاستگذار امنیتی نظام دنبال می‌شود. او می‌گوید: «برای مثال نیازهای دانش‌آموز مقطع راهنمایی، دبیرستان، دانشجویان، زوج‌ها، خانم‌های خانه‌دار و افراد مسن مشخص است و می‌توانیم سبد مصرف رسانه‌ای‌شان را بدانیم که به دنبال چه چیزی می‌گردند و البته تعداد افرادی که به دنبال محتوای مستهجن و نامناسب باشند، بسیار محدود است.»

تواناتک در یک گزارش مستقل که پیش از این پیرامون پروژه «نظام هویت معتبر» تهیه کرده بود به تصویب این پروژه در شورای عالی فضای مجازی اشاره کرده بود؛ در اسفند ۱۳۹۷ «ابوالحسن فیروزآبادی» - دبیر شورای عالی فضای مجازی - این طرح را «سند هویت معتبر در فضای مجازی» نامید و صراحتا گفت که اگر این طرح پیاده شود، هویت کاربران اینترنت در ایران شناسایی می‌شود و میزان اطلاعات مورد نیاز بر اساس مشخصات هویتی فرد به او ارائه می‌شود؛ یعنی همین فیلترینگ هوشمند که علیرضا پورجعفری از ضرورت اجرایی‌کردن آن می‌گوید و پیاده‌کردن آن نیازمند شناخت هویت کاربران ایرانی فضای مجازی است.

نکته جالب‌توجه در این گفتگو اشاره پورجعفری به یک واقعیت است. او در ادامه سخنان خود به این نکته می‌پردازد که نبود شبکه ملی اطلاعات - یا همان جداسازی ایرانیان از اینترنت جهانی - چه ضربه‌ای به نظام جمهوری اسلامی خواهد زد. او به صراحت می‌گوید: «در بازده زمانی ده سال آینده از اینترنت و خلاء نبود شبکه ملی اطلاعات چنان ضربه‌ای خواهیم خورد که بلندشدن‌مان بسیار سخت است، زیرا فضای مجازی، اینستاگرام و توییتر، بلایی سرمان می‌آورد و هویتی از جوانان‌مان را سلب می‌کند که این موضوع در ۱۰ سال آینده نشان خواهد داد.»

مشهور است که کسی گفته بود جمهوری اسلامی ۴۰ سال تلاش کرده است حجاب را به شهروندان زن ایرانی تحمیل کند ولی اینستاگرام محجبه‌های ایرانی را هم بی‌حجاب کرد! این سخن البته طنین اغراق دارد ولی دقیقا به نکته‌ای اشاره می‌کند که جمهوری اسلامی از آن سخت می‌هراسد؛ تغییر ذائقه مخاطب ایرانی از طریق تعامل با دنیای آزاد که اینستاگرام از جمله شاهراه‌های آن است. بیراه نیست که پورجعفری در همین گفتگو راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات را یک «واجب عینی» می‌داند!