کسب‌وکارهای خرد اینترنتی زیر گیوتین قطعی اینترنت

مادری را در نظر بگیرید که با واتس‌اپ یا تلگرام با فرزند خود در آن سوی دنیا در ارتباط است. اگر ارتباط خانوادگی مقوله‌ای لوکس و غیرضروری‌ست پس شبکه‌های اجتماعی را نیز می‌توان لوکس و غیرضروری قلمداد کرد! یا کسب‌و‌کاری خانگی را در نظر بگیرید که بساط عرضه و فروش خود را در اینستاگرام قرار داده است و تنها فضایی که او می‌تواند پروسه تبلیغ و فروش را انجام دهد همینجاست بدون هیچ پشتوانه حمایتی مانند بیمه و از این قبیل. آیا کسب و کار یک انسان یا خانواده را می‌توان لوکس و تجملاتی قلمداد کرد؟!

وجود کسب و کارهای اینترنتی در فضای مجازی آن‌اندازه غیرقابل‌انکار است که حتی مسئولان مربوط به حوزه فضای مجازی در جمهوری اسلامی نیز به آن اعتراف می‌کنند. در پاییز ۱۳۹۸ بود که «ابوالحسن فیروزآبادی» - دبیر شورای عالی فضای مجازی - در گفتگویی اذعان کرد که «زندگی اقشار وسیعی از مردم» روی شبکه اینترنت جریان دارد و این محدود به نخبگان نیست و حتی «مشاغل مختلف خانگی و روستایی» نیز در اینترنت حضور دارند. او از این حضور به شکل‌گیری یک «اقتصاد بزرگ» یاد کرد.

بر اساس چنین واقعیتی است که قطعی اینترنت در آبان ۹۸ عملا زندگی اقتصادی بخش‌های بزرگی از کشور را به شدت‌ تحت‌تاثیر منفی خود قرار داد. از مشاغل خانگی گرفته تا حوزه‌های کلان اقتصادی.  «علی کلاهی» - عضو اتاق بازرگانی تهران - در روزهای قطعی اینترنت درباره تاثیر این قطعی گفته بود: «در صادرات دچار مشکل شدیم و الان خبر نداریم که محموله‌های ما کجاست؟ وضعیت کشتی‌ها چگونه است؟.. آسیبی که با این اتفاقات به وجهه بین‌المللی کسب‌وکار ایران می‌خورد بیش از ضربه به کسب‌وکار داخلی خسارت می‌زند».

به بحث تاثیر قطعی اینترنت بر مشاغل خرد بازگردیم. در روزهای قطعی اینترنت، «رضا الفت‌نسبت» - عضو هیات مدیره اتحادیه کسب و کارهای فضای مجازی - درباره تاثیر منفی این اتفاق بر کسب‌وکار اینترنتی مردم، به این واقعیت اشاره کرده بود که بیش از ۲۰۰ هزار کسب و کار اینترنتی در فضای مجازی فعالیت می‌کنند که قطعی اینترنت، زندگی اقتصادی صاحبان این مشاغل را به شدت تحت‌تاثیر قرار داده است. او در ادامه گفته بود: «هم اکنون تعداد زیادی از تولیدکنندگان محصولات خود را از طریق فضای مجازی عرضه و مشتریان خود را پشتیبانی می‌کنند که این موضوع برای آنان نیز اشکال جدی ایجاد کرده است».

اینترنت


این وضعیت آن‌اندازه تاثیر منفی داشت که حتی وزیر ارتباطات نیز به این واقعیت اذعان کرد که «در برخی کسب‌وکارهای مجازی»، تراکنش‌ها تا ۹۰ درصد کاهش داشته‌اند. 

نکته جالب‌توجه در این میان این است که با وجود تبلیغات گسترده حکومتی برای بومی‌سازی اینترنت در ایران و استفاده از زیرساخت به اصطلاح «ملی» در کشور برای اینترنت، این مسئله با استقبال فعالان اقتصادی در اینترنت مواجه نمی‌شود. دلیل این مسئله را یکی از فعالان استارتاپی به روشنی در گفتگویی با بی‌بی‌سی فارسی بیان کرده بود. دلیلی که پیش از همه چیز مستقیما به نگاه امنیتی و محدود‌کننده حکومت باز می‌گشت. 

این فعال استارتاپی که در ایران زندگی می‌کرد،  در این باره گفته بود: «وقتی شما از سرویس خارجی استفاده می‌کنید، افراد محدود کننده صرفا می‌توانند شما را فیلتر کنند اما داده‌هایتان باقی می‌ماند و نتیجه جست‌وجویتان از بین نخواهد رفت. اگر سرورتان در داخل ایران باشد اما سیستم محدود کننده می‌تواند با یک حکم قضایی تمام داده‌هایی که چند سال جمع‌آوری کرده‌اید را در عرض ۲۰ دقیقه خاموش کند».

صاحبان مشاغل خرد اینترنتی در ایران بر این باور هستند که قطعی اینترنت در ایران می‌تواند «مرگ» این کسب‌وکارها را در پی داشته باشد. به عنوان نمونه «مهدی عبادی» که در حوزه پرداخت‌های خرد، فعال است، در بحث از مقایسه میان تاثیر قطعی اینترنت بر کسب‌وکارهای بزرگ و کسب‌وکارهای کوچک گفته بود: «کسب و کارهای بزرگ دارای اعداد و ارقام بزرگی هستند نیز متضرر شده‌اند ولی از آنجایی که دارای توان بالایی هستند بعد از اتصال اینترنت و رفع محدودیت می‌توانند با قدرت بیشتری به نقطه اولیه خود باز گردند ولی کسب و کارهای کوچک نمی‌توانند و از بین می‌روند».