قاسم سلیمانی؛ فرزند پروپاگاندا یا چهره ملی؟

در مرداد ۱۳۹۶ بود که رسانه‌های وابسته به جمهوری اسلامی مدعی شدند که طبق یک «نظرسنجی» که توسط «مرکز Iran.poll برای مرکز مطالعات بین‌المللی و امنیتی دانشگاه مریلند» منتشر شده است، «قاسم سلیمانی» فردی بسیار محبوب نزد مردم ایران و طبق ادعای مطرح شده، «محبوب‌ترین شخصیت از نگاه مردم ایران» است.

بر اساس این «نظرسنجی» ۶۱درصد از مردم ایران نظر خود را درباره قاسم سلیمانی «بسیار مطلوب» دانستند و فقط ۱۱ درصد از مردم نظرشان درباره را «فرمانده سپاه قدس» - که در دی ۹۸ توسط نیروهای نظامی آمریکا کشته شد - «نامطلوب» اعلام کردند.

این «مرکز نظرسنجی» در بهمن ۱۳۹۶ و یک ماه پس از تظاهرات گسترده سراسری در دی ماه ۱۳۹۶ نیز یک «نظرسنجی» منتشر کرد که طبق آن «اکثریت مردم ایران» خواهان شدت‌یافتن حضور جمهوری اسلامی در عراق و سوریه، حامی سیاست‌های موشکی جمهوری اسلامی و به‌شدت مخالف تغییرات بنیادین در نظام سیاسی بودند. رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران به‌شدت از این «نظرسنجی» استقبال کردند و نتایج این «نظرسنجی» را به صورت جزئی منتشر کردند.

البته تمام این رسانه‌های وابسته به حکومت هیچ اشاره‌ای به مدیر این «نظرسنجی‌»ها نکردند و تنها تلاش داشتند و بلکه اصرار داشتند این «نظرسنجی‌»ها را از سوی نهادهایی آمریکایی همچون «دانشگاه مریلند» نشان دهند.

به عنوان نمونه «باشگاه خبرنگاران جوان» در تحلیلی که پیرامون «نظرسنجی» بهمن ۱۳۹۶ منتشر کرد، این‌گونه نوشت: «این نظرسنجی که روز جمعه از سوی مرکز مطالعات امنیتی و بین‌المللی دانشگاه مریلند آمریکا منتشر شد، نشان داد تغییر نظام سیاسی ایران یا کاهش سخت‌گیری در اجرای قوانین اسلامی مورد حمایت ایرانیان نیست. این نظرسنجی همچنین نشان داد عموم مردم ایران از سیاست خارجی این کشور در قبال سوریه و عراق راضی هستند و از آن حمایت می‌کنند.»

اگر به نمونه قاسم سلیمانی بازگردیم در «نظرسنجی» بهمن ۱۳۹۶، محبوبیت قاسم سلیمانی افزایش پیدا کرد و اعلام شد که ۸۳ درصد از مردم ایران نظر مثبتی درباره او دارند.

قاسم سلیمانی از محبوب‌ترین چهره‌ها نزد خامنه‌ای بود
قاسم سلیمانی از محبوب‌ترین چهره‌ها نزد خامنه‌ای بود

«ابراهیم محسنی چراغلو» فرد اصلی این دست «نظرسنجی»‌هاست. او مدرس «مرکز پژوهش‌های افکارعمومی و تحولات اجتماعی» در دانشگاه تهران نیز است. رییس این مرکز «محمد مرندی» است. با توجه به حساسیت فوق‌العاده‌ای که نهادهای امنیتی در جمهوری اسلامی پیرامون پژوهش درباره افکار عمومی دارند می‌توان حساسیت جایگاه او را حدس زد و نیز می‌توان تصور کرد که او از چه میزان اعتماد قابل‌توجهی برای تصدی این مدیریت از سوی مدیریت کلان جمهوری اسلامی برخوردار است. 

بد نیست این نکته نیز بیان شود که محمد مرندی فرزند «علیرضا مرندی» است که مسئول اصلی تیم درمانی خامنه‌ای است. علیرضا مرندی در گفتگویی در سال ۱۳۹۷ درباره حضور خود در تیم درمانی خامنه‌ای گفته بود«سی و چند سالی هست که مسئولیت تیم پزشکی ایشان را دارم. هفته‌ای چند بار ایشان را ملاقات می‌کنم و از نزدیک با روحیات ایشان آشنا هستم.»

«موسسه ایران‌پل» که نیز موسسه انجام‌دهنده این نظرسنجی‌هاست، در کانادا ثبت شده است که مدیریت آن نیز ایرانی است. این موسسه که مرکز آن در کاناداست، در ۱۰ شهر ایران مرکز دارد؛ در شرایطی که حتی مراکز رسمی نظرسنجی همچون موسسه نظرسنجی وابسته به جهاد دانشگاهی (ایسپا) - که در ایران ثبت شده‌اند - در ایران با محدودیت‌هایی روبرو هستند و حتی بعضا بعضی از کارکنان آن نیز بازداشت شده‌اند. نظرسنجی‌های موسسه ایران‌پل توسط برنامه «جهان‌آرا» از شبکه افق در صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز بازتاب تفصیلی داده شده‌اند و افرادی چون «وحید یامین‌پور» به آن استناد جسته‌اند تا حکومت جمهوری اسلامی را حکومتی کاملا مشروع و مردمی نشان دهند.

حامیان رسانه‌ای جمهوری اسلامی حتی تلاش می‌کنند از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی فیلترشده همچون توییتر نیز استفاده کنند. به عنوان نمونه می‌توان به یک اکانت توییتری به نام who is Hero اشاره کرد که در یک نظرسنجی توییتری تلاش کرد قاسم سلیمانی را محبوب نشان دهد.

در این نظرسنجی توییتری به انگلیسی پرسیده شد: «آیا قاسم سلیمانی یک قهرمان در مبارزه با تروریسم بوده است؟» ظاهرا حدود ۲۰هزار نفر در این نظرسنجی توییتری شرکت کردند که بیش از ۸۷ درصد آنان به این پرسش پاسخ مثبت دادند.

ولی واقعیت این است که اساسا این اکانت توییتری یک اکانت بسیار مشکوک است. تاریخ تاسیس این اکانت دسامبر ۲۰۲۰ است؛ یعنی عمر آن (تا فوریه ۲۰۲۱) به دو ماه نیز نمی‌رسد. وقتی هم این سوال مطرح می‌شود بلافاصله توسط اکانت توییتری «علی‌اکبر رائفی‌پور»، که بیش از ۱۰هزار دنبال‌کننده دارد، تبلیغ می‌شود و او از هوادارانش می‌خواهد که در این «نظرسنجی» توییتری شرکت کنند. رائفی‌پور از اصلی‌ترین چهره‌های رسانه‌ای جمهوری اسلامی برای تبلیغ ایدئولوژی حاکم و ترویج افرادی همچون قاسم سلیمانی است.

«رضا حقیقت‌نژاد» در توییتی پیرامون این «نظرسنجی» توییتری نوشته بود: «اکانت توییتری هفته پیش ایجاد شده، چند توییت انگلیسی الکی از گاندی و انیشتین و چه‌گوارا گذاشته، بعد نظرسنجی کرده آیا سلیمانی قهرمان مبارزه با تروریسمه. رائفی‌پور ریتوییتش کرده، ارزشی‌ها رای دادن و خوشحالند که خارجی‌ها هم قبول دارند سلیمانی قهرمانه. پروپاگاندا ساده است.»