هشتگ «انقلاب گرسنگان»

وضعیت وخیم اقتصادی در ایران برای کم‌تر شاهد منصفی قابل انکار است. قدرت خرید مردم بسیار پایین آمده است و میلیون‌ها ایرانی به معنای واقعی کلمه حتی در تامین خوراک روزانه خود ناتوان هستند. روایت‌های متعدد مردمی از گرسنگی مردمی که در یکی از ثروتمندترین کشورهای منطقه زندگی می‌کنند، خود شاهدی بر یک فاجعه اقتصادی است که جمهوری اسلامی آن را بر ایران و ملت ایران بار کرده است.

در چنین وضعیتی، چند روزی است که عبارت انقلاب گرسنگان در فضای مجازی چشم بسیاری را گرفته است و با دیگر هشتگ‌های همراه خود همچون «غذا نیست، ترس نیست» دست به دست می‌شود. احتمالا برای بسیاری این پرسش ایجاد شده است که این عبارت از کجا کلید خورده است؟

واقعیت این است که به طور دقیق نمی‌توان گفت کاربرد این عبارت در معنای اعتراضی خود طی روزهای اخیر در دی و آذر ۱۳۹۹، از کجا کلید خورده است ولی می‌توان شواهدی دست داد که این عبارت تنها صورت مجازی و توییتری نداشته است و وجه خیابانی نیز پیدا کرده است؛ البته به تبع شرایط خفقان‌ سیاسی در جمهوری اسلامی، این وجه خیابانی نمی‌توانست چندان پررنگ باشد.

چنان‌که یکی از روایت‌های غالب این است که این عبارت را جوانانی در استان لرستان با شعار «شب یلدا مبارک؟! انقلاب گرسنگان» به راه انداخته‌اند و البته ویدیوها و تصاویری نیز وجود دارد که نشانگر حضور این عبارت روی در و دیوار شهرها و بین مردم معترض است. بعضی از این ویدئوها را در این‌جا و این‌جا می‌توانید ببینید. در ویدیوی دوم و در قالب هواداری از پرسپولیس، شعار «پرسپولیس قهرمان / انقلاب گرسنگان» روی بنر نقش بسته است.

سروصورت مجازی این شعار، محل اعتنای جدی است.
سروصورت مجازی این شعار، محل اعتنای جدی است

حدود یک ماه پیش در میانه پاییز ۱۳۹۹ نیز ویدیویی کوتاه از چند کارگر روزمرد بیرون آمد که روی کاغذهای اعتراضی خود عبارت‌های «کارگران روزمرد را حمایت کنید» و «انقلاب گرسنگان در راه است» را نگاشته بودند و در خیابانی فرعی گرد آمده بودند و بسیاری از آنان با صورت‌هایی پوشیده و مخفی تلاش داشتند از وضعیت وخیم اقتصادی و به معنای عریان کلمه، از گرسنگی خود بگویند.

نکته قابل‌توجه در عبارت انقلاب گرسنگان این است که در بسیاری از تصاویر و بعضا ویدیوهای محدودی که بیرون آمده است، عبارت انقلاب گرسنگان با شکل توییتری #انقلاب_گرسنگان تصویر شده است. این خود به خوبی نشان می‌دهد که سر و صورت فضای مجازی و معادلات حاکم بر آن چه اندازه در پایین‌ترین لایه‌های اعتراضی جامعه جای خود را باز کرده است. در واقع فضای مجازی را دیگر نمی‌توان در تضاد و رقابت با فضای واقعی و حتی موازی با آن تعریف کرد بلکه فضای مجازی و فضای واقعی کاملا در هم تنیده شده‌اند و تفکیک آن‌ها از یکدیگر بسیار دشوار است.

البته این نکته را نیز نباید ناگفته گذاشت که عبارت انقلاب گرسنگان عبارتی نیست که به تازگی ساخته شده باشد و برساخته اعتراضات اخیر در ایران باشد؛ این عبارت پیش از این نیز به دفعات به کار رفته است و گاهی حتی از طرف وبسایت‌های حکومتی و برای مقاصدی دیگر استفاده شده است.

به عنوان نمونه «خبرگزاری تسنیم» که وابسته به سپاه پاسداران است در سال ۱۳۹۳ از این تیتر برای رخدادهای مصر بهره گرفته بود: «هشدار نسبت به وقوع "انقلاب گرسنگان" در مصر». در سال ۱۳۹۶ نیز وبسایت حکومتی «شفقنا» با تیتر «عطوان: خاورمیانه و آغاز انقلاب های گرسنگان» مطلبی درباره تحولات خاورمیانه منتشر کرده بود.

نمونه‌های دیگری از کاربرد این عبارت در سایت‌ها و نهادهای حکومتی و اپوزیسیون می‌توان پیدا کرد که نشان می‌دهد بسیاری از آنان از این عبارت در تحلیل‌های مختلف بهره گرفته‌اند ولی آنچه اکنون پیداست این است که عبارت «انقلاب گرسنگان» اکنون در خدمت مردم خشمگین و معترضی است که به صورت آشکار و پیدا از اعتراض خود می‌گویند و آن را از چشم حکومت جمهوری اسلامی می‌بینند؛ حکومتی که اگرچه در سرکوب مردم بی‌تعارف عمل می‌کند ولی این بار با مردمی روبروست که می‌گویند وقتی غذا نیست، ترس هم نیست.