انجمن سواد رسانه‌ای چیست؟ 

انجمنی ظاهرا مردم‌نهاد ولی مجری پروپاگاندای جمهوری اسلامی

چندین سال است که جمهوری اسلامی که خود را مقابل تاثیرگذاری و گسترش فضای مجازی به شدت ضعیف می‌بیند، تصمیم گرفته است، جدای از روش‌های سخت‌افزاری همچون فیلترینگ، خود نیز از در تقابل برآید و به تاثیرگذاری متقابل بپردازد. در این راه بودجه‌های کلان میلیاردی خرج شده است و نظام تلاش کرده است در قالب‌ نهادهای رسمی و حکومتی همچون قرارگاه فضای مجازی بسیج یا شورای عالی فضای مجازی و نیز از طریق نهادهای ظاهرا غیررسمی و غیرحکومتی این تلاش خود را پیش ببرد.

پیش از این در توانا به معرفی دو نهاد از این نهادهای ظاهرا غیرحکومتی به نام «سازمان فضای مجازی سراج» و «جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک» پرداخته بودیم. در این نوبت تلاش می‌شود «انجمن سواد رسانه‌ای ایران» معرفی شود. انجمنی که در معرفی‌نامه خود می‌گوید: «انجمن سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی ایران، یک سازمان مردم‌نهاد ملی با عضویت فعالان بخش خصوصی، دولتی و دانشگاهی در حوزه سواد رسانه‌ای است.» همانطور که می‌بینیم این انجمن در همان ابتدا خود را «مردم‌نهاد» معرفی‌ می‌کند.

ولی آیا این سازمان واقعا انجمنی «مردم‌نهاد» است؟ به اسامی اعضای هیئت مدیره که دقت کنیم، شاهد وابستگی‌های دولتی و حکومتی اعضا خواهیم بود. به عنوان نمونه از «سید مرتضی موسویان» نام ببریم که عضو هیئت مدیره و مدیرعامل این انجمن است. در سوابق این فرد، مناصبی چون «مشاور معاون آموزش و پژوهش صداسیمای جمهوری اسلامی»، «رئیس دانشکده علمی کاربردی رسانه» و نیز سابقه تدریس در دانشگاه تهران و دانشگاه صدا سیما را می‌بینیماو در مرداد ۱۳۹۳ نیز به سمت «ریاست مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال» منصوب شد.

هیئت مدیره انجمن سواد رسانه‌ای در دیدار با سعیدرضا عاملی، از روحانیون پرنفوذ نزدیک به خامنه‌ای
هیئت مدیره انجمن در دیدار با سعیدرضا عاملی، از روحانیون نزدیک به خامنه‌ای

به عنوان نمونه‌ای دیگر از وابستگی حکومتی و دولتی اعضای هیئت مدیره این انجمن ظاهرا «مردم‌نهاد» می‌توان از رییس هیئت مدیره انجمن یعنی «دکتر حسن بشیر» نام برد. جدای از سمت‌های ریز و درشت او که در ویکی‌پدیای او قابل مشاهده است، تنها کافی‌ست اشاره کنیم که او اکنون (زمستان ۱۳۹۸) عضو هیئت امنای «دانشگاه مذاهب اسلامی» است که این دانشگاه وابسته به «مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی» است؛ سازمانی که اعضای شورای عالی آن را شخص خامنه‌ای - رهبر جمهوری اسلامی - انتخاب می‌کند!

همانطور که در بالا آمد، این دست سازمان‌ها تلاش می‌کنند به سیاق جمهوری اسلامی در حوزه فضای مجازی برای مردم ایران نقش «ارشادی» بازی کنند. به عنوان نمونه از هفت هدفی که این انجمن برای خود برشمرده است، چهار هدف مستقیم به هشدار پیرامون چگونگی استفاده از فضای مجازی بر می‌گردد. عبارت‌هایی چون «تهدیدهای فضای مجازی»، «افزایش سطح خودآگاهی و خودکنترلی عموم مردم»، «انتخاب سره از ناسره» و… که در متن اهداف این انجمن آورده شده‌اند خود به روشنی بیانگر نوع نگاه این انجمن است؛ به عنوان نمونه به کل متن هدف چهارم این انجمن دقت کنیم: «ایجاد مهارت یادگیری مادام‌العمر برای استفاده از فرصت‌های نوظهور فضای مجازی و رسانه‌های نوین و مصونیت از تهدیدهای آن با هدف تحقق فضای مجازی سالم، مفید و ایمن در جامعه شبکه‌ای جهانی.»

برای درک میزان ایدئولوژیک‌بودن این انجمن ظاهرا مردم‌نهاد کافی‌ست به چند نمونه از مطالب و محتوای سایت این انجمن اشاره شود. به عنوان نمونه، پس از کشته‌شدن قاسم سلیمانی، این انجمن از اینکه دولت‌های اروپایی به محکومیت این اقدام دولت آمریکا نپرداختند به شدت عصبانی شده و متن یک پویش ظاهرا مردمی در «اعتراض به سکوت دولت‌های اروپایی در قبال ترور شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی» را در وبسایت خود  قرار می‌دهد و از مخاطبان می‌خواهد آن را امضا کنند.

یا در یادداشتی که «دکتر حمیدرضا کمالی» - نایب رئیس هیئت مدیره این انجمن - نویسنده آن است و در دی‌ماه ۱۳۹۸ نوشته شده است از عباراتی چون «توطئه صهیونیسم» یا  «ارتجاع عرب» برای تحلیل شرایط کشور و منطقه استفاده می‌شود که به صورت بسیار آشکاری عباراتی شدیدا ایدئولوژیک هستند و در تندروترین لایه‌های نظام جمهوری اسلامی متداول هستند. در همین نوشته از تجمعات اعتراضی دانشجویی و شعارهای آنان پس از سقوط هواپیمای اوکراینی به عنوان «زنگ خطر بزرگ» یاد می‌شود.

با توجه به چنین وابستگی‌ها و نیز چنین مواضعی، بسیار سخت است که این انجمن را بتوان انجمنی «مردم‌نهاد» دانست.

 

 

مطلب مرتبط

جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک چیست؟

سازمان فضای مجازی سراج چیست؟