جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک (فمپ) چیست؟

«دوران فیلترینگ نه تنها به سر نیامده بلکه سلاحی قدرتمند و به روز است که بستگی دارد چه کسی و با چه هدفی از آن استفاده کند».

شاید کسانی که کلمات بالا را می‌خوانند گمان کنند که این دفاع غرّا از فیلترینگ در بیانیه یک گروه از روحانیون در قم یا یک پایگاه بسیج صادر شده باشد. کسانی که با فضای مجازی و مختصات آن از اساس ناآشنا هستند و دن‌کیشوت‌وار به جنگ آسیاب‌های رها از محدودیت‌ها می‌روند. ولی واقعیت این است که این دفاع از فیلترینگ و توجیه آن در بیانیه گروهی آمده است که خود را «جمعیت توسعه‌گران فضای مجازی پاک» می‌خوانند و اعضای هیئت مدیره آن خود را «فعال فضای مجازی» می‌خوانند و عناوینی چون «استاد دانشگاه» در دانشگاه‌هایی همچون «صنعتی شریف» یا «خواجه‌نصیر» را به دوش می‌کشند.

این سازمان که به صورت اختصاری خود را «فمپ» می‌خواند در تعریف و توضیح خود آورده است: «جمعیت توسعه‎گران فضای مجازی پاک به عنوان یک سازمان مردم‌نهاد ثبت شده در وزارت کشور، به همت جمعی از دغدغه‎مندان فرهنگی فضای مجازی شامل اساتید دانشگاه، دانشجویان، و مهندسین متدین و انقلابی تأسیس شده است تا بتواند بخشی هر چند کوچک از مسئولیت سنگین تولید و اشاعه محتوای غنی و پاک در فضای مجازی را ایفا نماید».

این سازمان اگرچه خود را «مردم‌نهاد» می‌خواند و معرفی می‌کند، ولی البته که آن را نمی‌توان یک سازمان معمولی و نهادی خودجوش دانست؛ چه آنکه «رسول جلیلی» - رییس هیئت مدیره این سازمان - منصوب شخص علی خامنه‌ای در «شورای عالی فضای مجازی» است که بالادست‌ترین شورای فعال حکومتی در جمهوری اسلامی است. رسول جلیلی که به عنوان «دانشیار کامپیوتر» در دانشگاه صنعتی شریف فعالیت می‌کند، همچنین یکی از چند استادی بود که در خرداد ۱۳۹۸ در حضور رهبر جمهوری اسلامی به سخنرانی پرداخت.

البته که عضویت رسول جلیلی در هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف به پیشرفت دیدگاه‌های او در زمینه فضای مجازی کمکی نکرده است. چنانکه در برنامه‌ای تلویزیونی در بهمن ۱۳۹۵ صراحتا خواستار ممنوعیت ورود «پیام‌رسان‌های خارجی» به مدارس شد و استفاده معلم و دانش‌آموز از این پیام‌رسان‌ها را یک «فاجعه علمی» دانست.

او در توضیح بیشتر در این‌‌باره گفت: «به هر طریقی شده جلوی ورود پیام‌رسانهای خارجی به مدارس را بگیرید؛ در این زمینه قانون وجود دارد و ابلاغ کردیم که استفاده از پیام‌رسانهای خارجی بین دانش‌آموزان با سیستم تحصیلی، اولیا و مربیان و دانش‌آموزان با دانش‌آموزان ممنوع است اما متأسفانه امروز شاهد هستیم معلم، دانش‌آموز را مکلف می‌کند تا تکالیف خود را از طریق شبکه اجتماعی دریافت کند».

رسول جلیلی در اظهارنظری حیرت‌انگیز حتی از «کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه» - که نام دیگر کمیته فیلترینگ و زیر نظر قوه قضاییه است - انتقاد می‌کند که چرا در آنجا بعضا مباحثی مطرح می‌شود که مقابل «هنجارها و مسائل ایرانی اسلامی» است!

تصویری از حضور رسول جلیلی در دیدار با خامنه‌ای

 

برای شناخت بهتر این سازمان بهتر است نگاهی به مواضع دیگر اعضای هیئت مدیره آن‌ها بیاندازیم. به عنوان نمونه می‌توانیم از «مونس سیاح» نام ببریم که در وبسایت سازمان از او با عنوان «عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف» نام برده شده است. درحالیکه حتی در خود دولت «حسن روحانی» و در قالب جمهوری اسلامی هستند کسانی هستند که با فیلترینگ اینستاگرام مخالف هستند، این عضو سازمان که ذیل سازمانی به نام «توسعه‌گران فضای مجازی» فعالیت می‌کند اینستاگرام را یک شبکه‌‌ اجتماعی «نامطابق با فرهنگ ما» می‌داند که «جذابیت‌های بصری» نامتناسب با «فرهنگ ما» دارد. او بر اساس چنین فکری پیشنهاد می‌کند حوزه‌های علمیه در بحث از «آداب حضور در رسانه‌های اجتماعی» ورود کنند.

ولی یکی از جالب‌توجه‌ترین مواضع این سازمان، عنادی‌ست که با تلگرام دارند. آنان نه‌تنها از فیلترینگ تلگرام به شدت دفاع کردند بلکه از کسانی که از فیلترینگ تلگرام و کلا فیلترینگ انتقاد می‌کنند، نیز به شدت انتقاد می‌کنند. برای اینکه نگاه مثبت و سراسر تحسین آنان را به فیلترینگ نشان دهیم کافی‌ست این جملات را نقل کنیم که نشان می‌دهد چگونه فضای مجازی را با جبهه جنگ اشتباه گرفته‌اند و نگاهی سراسر امنیتی به مقوله فضای مجازی دارند.

آنان در دفاع از فیلترینگ گسترده می‌گویند: «شاید تمثیل خوبی باشد اگر بگوییم فیلترینگ در دنیای مجازی مانند مرزبانی با سلاح در دنیای حقیقی قدرتمند و کارآمد است و چیزی فراتر از یک ابزار نیست. بستگی دارد به دست چه کسی و در راه منافع چه کسانی از آن استفاده شود. منافع ملت و استقلال و امنیت و اقتصاد آن‌ها، یا جیب غول‌های صنعت آی‌تی و به عنوان مکمل نقشه‌های شوم دشمن!»

براساس چنین نگاهی‌ست که آن‌ها در بیانیه‌ای با عنوان «ضرورت رفع انحصار حقیقی از تلگرام در فضای پیام رسانی کشور»، تلگرام را «ابزاری برای نابودی حاکمیت ملی» می‌خوانند که «به دنبال قبضه‌کردن بستر رسانه‌ای کشور» است. 

نگاه سیاسی این سازمان زمانی سر باز می‌کند که توجه کنیم استناد آن‌ها برای ضرورت فیلترینگ تلگرام، سراسر سیاسی است؛ چنانکه در همان بیانیه می‌گویند: «تجربه عینی  در ناآرامی‌های بازار ارز و حوادث دی‌ماه ۹۶ نشان داد که هیچ کنترلی بر روی این برنامه وجود ندارد؛ حتی اگر مردم ما در کف خیابان‌ها در حال خون‌دادن به خاطر آموزش‌های بارگذاری شده بر بستر تلگرام باشند یا در حال از دست دادن سرمایه‌های زندگی خود به خاطر ارزبازی عده‌ای بر بستر آن؛ و وزیر منتخب حاکمیت ملی ما درخواست بسته‌شدن کانال مربوطه را به صورت رسمی و علنی داده باشد، دوروف باز هم با بی‌توجهی نسبت به منتخب این مردم عکس استخر رفتن خود را توییت می‌کند».