پیام‌رسان نارسای سروش

چرا پیام‌رسان سروش شکست خورد؟

در ۱۹ اسفند ۹۸ بود که خبرگزاری ایرنا گزارش داد که صداوسیما، پیام‌رسان سروش را برای فروش به مزایده گذاشته است. پیام‌رسانی که پس از فیلترینگ تلگرام به عنوان یکی از کاندیداهای جانشینی آن مطرح شده بود و حتی حمایت تلویحی خامنه‌ای را نیز در پی خود داشت و خامنه‌ای به صورت رسمی در آن‌جا یک حساب برای خود باز کرد. این پیام‌رسان همچنین از مساعدت‌های مالی کلان از سوی حکومت برخوردار شد.

البته پیام‌رسان‌های داخلی محدود به سروش نبودند ولی به سروش توجه ویژه شد. در مدارس و اداره‌ها مردم را مجبور به استفاده از این پیام‌رسان می‌کردند و بخش قابل‌توجهی از بودجه را به این پیام‌رسان اختصاص دادند. اگرچه دولت روحانی در ظاهر با فیلترینگ تلگرام مخالف بود، در بخشنامه‌ای به کلیه دستگاه‌های اجرایی، استفاده از پیام‌رسان‌های خارجی در تمامی نهادها و موسسات دولتی و عمومی غیردولتی را ممنوع اعلام کرد.

اگرچه مدیرعامل این پیام‌رسان تلاش کرد به مزایده‌گذاشتن این پیام‌رسان را صرفا در قالب تعویض سرمایه‌گذار جلوه دهد ولی واقعیت این است که پیام‌رسان سروش در جذب مخاطب به هیچ‌عنوان موفق نبود و این واقعیت را گزارش‌های نهادهای داخلی نیز تایید می‌کنند. به عنوان نمونه می‌توان به نظرسنجی موسسه «ایسپا» اشاره کرد که متعلق به جهاد دانشگاهی است.

این موسسه در گزارشی از نظرسنجی‌های خود که در تیر ۹۸ منتشر کرد، اذعان کرد که بر اساس یک نظرسنجی که در اسفند ۱۳۹۷ و بر اساس تفکیک بین زنان و مردان انجام شده است، تنها سه درصد از مردان ایرانی از پیام‌رسان سروش استفاده می‌کردند و نیز تنها دو درصد از زنان ایرانی از این پیام‌رسان بهره گرفتند. برای اینکه بتوانیم میزان پایین‌بودن محبوبیت پیام‌رسان سروش را نشان دهیم کافی‌ست اشاره کنیم که بر اساس همان نظرسنجی و با اینکه حدود یک سال از فیلترینگ تلگرام می‌گذشت، بیش از ۵۰ درصد مردان و زنان ایرانی همچنان از تلگرام استفاده می‌کردند و واتس‌اپ با نزدیک به ۳۰ درصد کاربر از جمعیت مردان و زنان ایرانی، در رده بعدی قرار داشت. این نکته را هم نباید فراموش کرد که پیام‌رسان سروش، مشهورترین پیام‌رسان داخلی محسوب می‌شد.

سروش بر آن بود جای تلگرام را در میان ایرانیان باز کند
سروش بر آن بود جای تلگرام را در میان ایرانیان باز کند

ولی سروش چرا شکست خورد؟

برای پاسخ به این پرسش کافی‌ست به اظهارات و تحلیل‌های کسانی اشاره کنیم که از قضا از مسئولان و حامیان جمهوری اسلامی هستند. به عنوان نمونه «عبدالرضا هاشم‌زائی» - نماینده مجلس شورای اسلامی - درباره چرایی عدم اقبال مردمی به پیام‌رسان سروش می‌گوید«بی‌اعتمادی و عدم تمایل مردم به استفاده از اپلیکیشن‌های داخلی به دلیل بی‌اعتمادی به صداوسیما است که این بی‌اعتمادی بر روی تمام زوایای ارتباط جمعی تاثیر گذاشته است. شایعاتی که نیز در رابطه با کنترل اپلیکیشن‌های داخلی مطرح است بر روی ذهن افراد به خصوص جوانان تاثیر گذاشته است و آن‌ها را به سمت اپلیکیشن‌های خارجی سوق داده است.»

در همان بهار ۹۷ و پس از فیلترینگ تلگرام، حتی «خبرگزاری» امنیتی فارس نیز به صورت تلویحی بر مشکل بی‌اعتمادی مردم به پیام‌رسان‌های داخلی صحه گذاشت و نوشت«البته درباره این اپلیکیشن‌ها شایعاتی وجود دارد، ولی قطعاً نرم‌افزارهای خارجی نیز مشکلاتی دارند که نمی‌توان آن را انکار کرد.» این خبرگزاری در ادامه به فتوایی اشاره کرد که خامنه‌ای درباره حفظ حریم خصوصی مردم در پیام‌رسان‌های داخلی، صادر کرده بود و گفته بود: «مسئولان باید امنیت و حریم داخلی مردم و کشور را حفظ کنند. تعرض به امنیت و حریم داخلی مردم "حرام شرعی" است و نباید انجام شود.»

نکته جالب‌توجه آنکه در خرداد ۹۷ گزارش‌هایی منتشر شد که برخی کاربران در شبکه‌های اجتماعی خبر داده بودند که بدون اینکه خود اقدام به عضویت در پیام‌رسان سروش کرده باشند، به عضویت این پیام‌رسان در آمده‌اند. «دیجیاتو» دراین‌باره گزارش داده بود«کاربران اینترنت در شبکه‌های اجتماعی از اتفاقی خبر می‌دهند مبنی بر اینکه اگرچه خودشان پیام‌رسان سروش را نصب نکرده‌اند، اما پروفایل سروش آنها وجود دارد و فقط به‌واسطه‌ دوستان‌شان به‌طور اتفاقی دریافتند که حسابی به نام و با شماره‌ آنها در سروش ایجاد شده‌است. برخی از کاربران مدعی هستند که حتی عکس پروفایل هم برای اکانت آنها در نظر گرفته شده و موقعیتشان در این پیام‌رسان به صورت آنلاین نمایش داده می‌شود.»

نکته جالب‌توجه دیگر این است که این‌ پیام‌رسان حتی در ظاهر نیز رعایت آزادی بیان را نکرده بود و به عنوان نمونه در یکی از بندهای مربوط به «قوانین و مقررات» خود آورده بود: «کاربر آزاد است تا در چهارچوب قوانین این توافقنامه و قوانین جمهوری اسلامی ایران، اقدام به استفاده از بخش‌های مختلف سروش پلاس نماید. لازم به ذکر است عواقب تخطی از این بند، بر عهده خود کاربر می‌باشد.»

شاید اکنون بتوان علت شکست سروش را دریافت!