افزایش پهنای باند؛ افزایش نگرانی خامنه‌ای!

پهنای باند همیشه در ایران یک مسئله بوده است و مانند بسیاری دیگر از مسائل مربوط به فضای مجازی به‌سرعت نیز تبدیل به بحثی سیاسی شده است که حتی رهبر جمهوری اسلامی درباره آن نظر می‌دهد و در سیاست‌گذاری‌های مربوط به آن دخالت می‌کند.

چنانکه در جلسه خود در دوم شهریور ۱۳۹۹ با دولت حسن روحانی، ضمن ابراز نارضایتی از کارگزاران جمهوری اسلامی که در زمینه مسائل مربوط به فضای مجازی فعالیت می‌کنند، از اینکه «اهتمام لازم» در زمینه «شبکه ملی اطلاعات» صورت نمی‌گیرد، انتقاد کرد و از جمله گفت«سیاست‌های اصولی‌ای در زمینه‌ پهنای باند وجود دارد که مکرّر ابلاغ شده، خب این سیاست‌ها باید رعایت بشود و این‌ها مورد درخواست و تأکید مؤکّد اینجانب است.»

ولی پیش از نگاه خامنه‌ای به مسئله پهنای باند، شاید مخاطبی که کمتر با اصطلاحات اینترنتی آشناست، بخواهد بداند اساسا پهنای باند به چه معناست و به چه منظوری استفاده می‌شود. به صورت ساده و با تسامح می‌توان گفت پهنای باند مفهومی کاملا وابسته به سرعت اینترنت است؛ پهنای باند بیش‌تر به معنای سرعت اینترنت بیش‌تر است و پهنای باند کم‌تر یعنی سرعت اینترنت کم‌تر.

سرعت اینترنت معمولا با سرعت دانلود و آپلود سنجیده می‌شود. اگر دانلود و آپلود اطلاعات سریع صورت بگیرد می‌توان گفت مرجع ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی - که در ایران کاملا زیر نظر حکومت است - پهنای باند بیش‌تری در خدمت شما قرار می‌دهد. هرچه این سرعت کم‌تر باشد، نشان می‌دهد که مراجع ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی عامدانه پهنای باند را تنگ‌تر و تنگ‌تر کرده‌اند.

از جمله مثال‌هایی که معمولا برای توضیح پیرامون تعریف پهنای باند استفاده می‌کنند، مثال اتوبان است. به این مثال دقت کنید: «فرض کنید جاده‌ای یک‌طرفه با دو لاین سرعت داریم. ترافیک می‌تواند به‌طور همزمان در هر دو لاین وجود داشته باشد. اگر جاده گسترش پیدا کند و دو لاین دیگر اضافه شود، سرعت حرکت ترافیک ۲ برابر سریع‌تر خواهد شد (با فرض اینکه تمامی ماشین‌ها با سرعت یکسانی در حرکت باشند). پهنای باند هم همین‌گونه است. وقتی پهنای باند شما ۴ مگابیت بر ثانیه باشد، ۱۲۰ میلیون بیت متحرک در ثانیه دارید و وقتی پهنای باند ۲۰ مگابیت‌ بر ثانیه باشد، ۱۲۰۰ میلیون بیت متحرک در ثانیه خواهید داشت.»

با رصد اطلاعات موجود می‌توان گفت خامنه‌ای همیشه نظری منفی درباره افزایش پهنای باند داشته است؛ او اگرچه خیلی کم به صورت مستقیم درباره پهنای باند حرف زده است ولی اظهارات هواداران و کارگزاران او به‌خوبی بیانگر نگاه رهبر جمهوری اسلامی در این زمینه است؛ چنانکه در بهمن ۱۳۹۴ خبرگزاری بسیج، صراحتا از زبان «محمد کهوند» فاش کرد که در سال ۱۳۹۰ رهبر جمهوری اسلامی به دولت وقت گفته بود: «ضروری است تا قبل از راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات و پروژه‌های اقماری آن، از بالابردن سرعت اینترنت و ایجاد مطالبات کاذب برای کاربران به جد پرهیز کنید.»

رسول جلیلی در حال گفتگو با خامنه‌ای. جلیلی عضو شورای عالی فضای مجازی است و به گسترش پهنای باند نظری منفی دارد.
رسول جلیلی در حال گفتگو با خامنه‌ای. جلیلی عضو شورای عالی فضای مجازی است و به گسترش پهنای باند نظری منفی دارد.

پیش‌تر از آن و در شهریور ۱۳۹۳ نیز «احمد علم‌الهدی» - امام جمعه مشهد - صراحتا از زبان خامنه‌ای گفت: «دستور دادند از افزایش سرعت اینترنت پرهیز شود.» او وزارت ارتباطات را به نقض دستور خامنه‌ای متهم کرد. 

«رسول جلیلی» نیز که منصوب شخص خامنه‌ای در شورای عالی فضای مجازی و از نزدیک‌ترین چهره‌ها به او در زمینه نگاه به فضای مجازی‌ست پیش از این به روشنی تاکید کرد که در جمهوری اسلامی تا زمانی که محتوای مناسب داخلی تولید نشود، نباید پهنای باند افزایش یابد تا با سرعت بیش‌تر اینترنت، داده‌های جهانی به راحتی در خدمت ایرانیان قرار بگیرند. 

جلیلی در این زمینه سخنانی را بیان کرد که طنین سخنان خامنه‌ای است«با توسعه دسترسی مردم به پهنای باند، باید فکر مرکز تغذیه، محتوا و سرویس هم باشیم. ... این منبع تغذیه و محتوا نمی‌تواند صرفا با اتکای بر سرویس و محتوای برون‌مرزی تدبیر و ارضا شود. ... ما نمی‌توانیم فقط و فقط واردکننده باشیم. ... یعنی ابتدا تولید محتوا و خدمت داخلی در شبکه ملی اطلاعات و سپس افزایش پهنای باند دسترسی آحاد مردم.»