مرکز ملی فضای مجازی چیست؟ بودجه آن چقدر است؟

یکی از مسائلی که در جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر بسیار مطرح شده است و سالانه مورد بحث و اعتراض شهروندان قرار می‌گیرد میزان بودجه نهادهای ایدئولوژیکی است که در واقع به جای خدمت‌رسانی به شهروندان و بهبود کیفیت زندگی آنان، به مردم‌آزاری و ایجاد و اعمال محدودیت بر زندگی شهروندان مشغول هستند.

این مسئله اعتراض بسیاری از شهروندان را بر می‌انگیزد. این اعتراض زمانی جنبه‌های عمیق‌تری پیدا می‌کند که شهروندان بودجه نهادهایی همچون حوزه علمیه یا بسیج را با بودجه نهادهای خدماتی همچون اورژانس یا بودجه نهادهای ملی همچون سازمان حفاظت از محیط زیست مقایسه می‌کنند. بودجه پایین و گاهی بسیار پایین نهادهای خدماتی و ملی در مقایسه با بودجه نهادهای ایدئولوژیک شهروندان را خشمگین می‌سازد.

یکی از این نهادهای ایدئولوژیک که اساسا برای اعمال محدودیت بر زندگی شهروندان طراحی شده است، «مرکز ملی فضای مجازی» است که اساسا ایده آن مربوط به شخص خامنه‌ای بود؛ رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۰ ضمن دستور تشکیل شورای عالی فضای مجازی، به این شورا ماموریت داد این مرکز را طراحی کند. خامنه‌ای بنا به صراحت دستور خود، تصمیم داشت تمام سیاستگذاری‌ها و ایجاد محدودیت‌ها در زمینه فضای مجازی شهروندان ایرانی را در این مرکز متمرکز کند.

او در دستور خود به شورای عالی فضای مجازی برای تشکیل مرکز ملی فضای مجازی در اسفند ۱۳۹۰ چنین گفته بود«این شورا وظیفه دارد مرکزی به نام مرکز ملّی فضای مجازی کشور ایجاد نماید تا اشراف کامل و به‌روز نسبت به فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی و تصمیم‌گیری نسبت به نحوه مواجهه فعال و خردمندانه کشور با این موضوع از حیث سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و محتوایی در چارچوب مصوّبات شورای عالی و نظارت بر اجرای دقیق تصمیمات در همه سطوح تحقق یابد. نکات اساسی در مورد وظایف شورای عالی و مرکز فضای ملّی مجازی با تأکید بر توجه جدّی به آن، در پیوست این حکم ابلاغ می‌گردد.»

نمایی از ساختمان مرکز ملی فضای مجازی
نمایی از ساختمان مرکز ملی فضای مجازی

همان‌طور که در دستور بالا مشاهده می‌شود خامنه‌ای اساسا مرکز ملی فضای مجازی را تاسیس کرده است برای «مواجهه» با فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی که البته به زعم او باید «فعال و خردمندانه» باشد!

جایگاه تشکیلاتی مرکز ملی فضای مجازی در نگاه خامنه‌ای زمانی روشن‌تر می‌شود که به حکم انتصاب اعضای شورای عالی فضای مجازی در سال ۱۳۹۴ نگاهی بیندازیم. خامنه‌ای در این حکم خود مجددا بر وظایف شورای عالی فضای مجازی مروری می‌کند و ضمن آن، مرکز ملی فضای مجازی را «بازوی شورای عالی فضای مجازی در جهت تحقق تصمیمات» معرفی می‌کند.

ولی بودجه این مرکز چه میزان است؟ آن‌طور که لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ گزارش می‌دهد، بودجه این مرکز در سال ۱۳۹۹ حدود ۴۷ میلیارد و ۷۸۰ میلیون تومان بوده استنکته جالب‌توجه این است که علی‌رغم فشار اقتصادی شدید بر جمهوری اسلامی به علت تحریم‌های ایالات متحده آمریکا، بودجه این نهاد در مقایسه با سال ۹۸، رشد پنج درصدی داشته است. این افزایش زمانی جلب توجه می‌کند که دریابیم بودجه این نهاد در سال ۱۳۹۷، حدود ۱۸ میلیارد تومان بوده است و در سال قبل از آن، یعنی سال ۱۳۹۶، حدود ۱۱۵ میلیارد تومان بوده است!

تحریم‌های آمریکا در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ که به کمپین «فشار حداکثری» مشهور است و از اردیبهشت ۹۷ آغازی دگرباره داشته است قطعا موجب کاهش شدید بودجه این مرکز در سال ۹۷ شد ولی از سال ۹۸ به بعد فشار مرکز و «ضرورت» آن برای جمهوری اسلامی، آن اندازه بوده است که حتی در ماه‌های فشار حداکثری و با وجود کاهش فروش نفت ایران به پایین‌ترین میزان ممکن، بودجه این نهاد را با کاهش مواجه نسازد.