احتمال فیلترینگ اینستاگرام در ایران؟

«همه شبکه‌های اجتماعی که در ایران کار می‌کنند، اگر تحت قوانین جمهوری اسلامی به ارائه خدمات بپردازند، ما از آن‌ها حمایت می‌کنیم. سوال این است که اگر یک پلتفرمی خدماتش را در قالب مقررات کشور ما مطرح نکرد و هر کاری که دلش می‌خواست را در کشور انجام داد، باید آزاد باشد؟»

سخنان بالا جان سخن مدافعان و تنظیم‌کنندگان طرح «صیانت از فضای مجازی» است که اکنون برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، به صورت جدی پیگیر تصویب و اجرایی‌کردن آن هستند. طرحی که در خود جمهوری اسلامی نیز اعتراض‌هایی را برانگیخته است.

به عنوان نمونه حتی خبرگزاری دولت - ایرنا - در گزارشی انتقادی به نقل از یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به نام «اردشیر مطهری» این چنین نوشته است: «فضای مجازی اولویت کشور نیست بلکه اولویت کنونی، معیشت است و بسیاری از مجموعه‌های اقتصادی از فضای مجازی کسب درآمد می‌کنند.»

ولی «نصرالله پژمانفر» - که سخنان آغاز این گزارش متعلق به اوست - مدعی است که این طرح «ده میلیون شغل» ایجاد می‌کند! پژمانفر که یک آخوند متعلق به «جبهه پایداری» است در قالب همین طرح خواستار این شده است که اساسا مدیریت اینترنت دست نیروهای مسلح باشد!

او این مسئله را طبیعی دانسته و در توضیح آن گفته بود«در تمام دنیا، گیت‌وی دست نیروهای نظامی است. کنترل داده و درگاه‌های ورود و خروج اطلاعات هر کشوری کاملا در اختیار نیروهای نظامی است. ... مثل این است که اعتراض کنیم چرا مرزهای زمینی دست نیروهای نظامی است. مسلم است که باید مرزها در اختیار نیروهای نظامی باشد. حال چه فرقی بین مرزهای زمینی و مرزهای مجازی وجود دارد؟»

برخی دیگر نیز بر این باور هستند که این طرح اساسا یک طرح سیاسی و امنیتی است و ربطی به مباحثی چون ایجاد شغل و پایین‌آوردن قیمت اینترنت و این مباحث ندارد؛ چنانکه «محسن غفاری» - که خود مدیرعامل یکی از پیام‌رسان‌های داخلی است - درباره ترکیب تنظیم‌کنندگان و ناظران بر این طرح می‌گوید که به یکی از جلسات تنظیم این طرح در کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی دعوت شده بود و چنین ایرادی را طرح کرد: «یکی از ایرادهایی که مطرح کردم مربوط به چینش هیئت نظارت ۱۱ نفره بود که براساس این طرح قرار است بر فعالیت پیام‌رسان‌ها نظارت داشته باشند. نظر من این بود که این هیئت وزن فرهنگی پایینی دارد و بیش‌تر سیاسی و امنیتی است.»

نصرالله پژمانفر از مدافعان و تنظیم‌کنندگان طرح صیانت از فضای مجازی است
نصرالله پژمانفر از مدافعان و تنظیم‌کنندگان طرح صیانت از فضای مجازی است

ولی واقعیت این است که پشت این طرح نیات شخص علی خامنه‌ای قرار دارد که به صورت خیلی جدی از این حجم کلان از سانسور و محدودیت بر اینترنت کشور راضی نیست و باز آن را محدودتر و محدودتر می‌خواهد. کافی‌ست به سخنان او در تابستان ۹۹ در دیدار مجازی با دولت حسن روحانی در هفته دولت توجه کنیم که در آنجا از بی‌پناهی مردم در فضای مجازی سخن گفت و مدعی شد که فضای مجازی فارسی‌زبان توسط دولت‌ها و دشمن‌های خارجی مدیریت می‌شود!

مدافعان این طرح در مجلس شورای اسلامی نیز به اینکه عملا کارگزار نیات خامنه‌ای هستند باور دارند و این طرح را تحقق خواست او می‌دانند. چنانکه «علی خضریان»، از مدافعان این طرح، می‌گوید: «در همین زمینه رهبر معظم انقلاب نیز بارها و در دیدار تصویری اخیر با دولت از "ول"‌بودن فضای مجازی و بی‌پناه‌بودن مردم در آن گلایه کردند و خواستار مدیریت فضای مجازی شدند.»

اگر این طرح تصویب شود بیم‌ آن می‌رود که اینستاگرام نیز فیلتر شود. چنانکه «همشهری آنلاین» در ابتدای گزارشی که در ششم شهریور ۹۹ پیرامون این طرح تنظیم کرد نوشت: «پس از مطرح‌شدن خبر پرسروصدای طرح نمایندگان مجلس برای انسداد همه شبکه‌های اجتماعی خارجی، وزیر ارتباطات سراسیمه سه‌شنبه‌ شب به دیدار رئیس مجلس رفت تا او را درباره تبعات طرحی که برخی نمایندگان درصدد عملیاتی‌سازی آن هستند، آگاه کند.»

طبیعی‌ است که انسداد همه شبکه‌های اجتماعی خارجی شامل پلتفرمی چون اینستاگرام نیز می‌شود که اکنون از پرطرفدارترین شبکه‌های اجتماعی در ایران است و مشاغل زیادی نیز ایجاد کرده است. با توجه به این‌که تنظیم‌کنندگان این طرح خواستار آن شده‌اند که هر پیام‌رسان و پلتفرم خارجی یک دفتر در ایران داشته باشد و طبق مقررات جمهوری اسلامی فعالیت کند، و نیز اینکه چنین چیزی در قبال اینستاگرام و کمپانی متولی آن متصور نیست، عملا تنظیم‌کنندگان این طرح خواستار فیلترینگ اینستاگرام هم هستند!