صبر و غُر یا قطع کامل اینترنت جهانی؟ خامنه‌ای و درد بی‌درمان فضای مجازی!

علی خامنه‌ای در تاریخ دوم شهریور ۱۳۹۹ و در ادامه بیان باورهای خود درباره اینترنت و فضای مجازی در دیدار مجازی با دولت حسن روحانی، از این‌که فضای مجازیِ مورد استفاده بیش‌تر ایرانیان، از خارج ایران در حال هدایت است ابراز نارضایتی کرد و به صورت تلویحی از اینکه کارگزاران نظام جمهوری اسلامی در این مسئله - به زعم او مهم - «بیکار» نشسته‌اند، انتقاد کرد.

رهبر جمهوری اسلامی با تاکید بر اینکه نباید مردم را در مقابل فضای مجازی «بی‌پناه» رها کرد، در بخشی از سخنان خود گفت: «فضای مجازی بدون اختیار ما، از بیرون از اختیارِ ما دارد مدیریّت می‌شود؛ بحث این است. فضای مجازی یک چیزی نیست که آدم بتواند مثل یک آب روانی هر جور که می‌خواهد از آن استفاده بکند؛ دیگران دارند این آب را به یک سمتی که خودشان می‌خواهند هدایت می‌کنند؛ آن‌ها دارند مدیریّت می‌کنند این فضا را. خب وقتی که ما می‌دانیم کسانی از بیرون دارند فضای مجازی را ... هدایت می‌کنند و مدیریّت می‌کنند، ما نمی‌توانیم بیکار بنشینیم در مقابل او ... عوامل مسلّط بین‌المللی در این زمینه‌ها به شدت فعالند: از لحاظ خبردهی، خبررسانی، تحلیل داده‌ها و امثال گوناگون؛ هزاران کار دارد انجام می‌گیرد روی فضای مجازی.»

این‌که چرا خامنه‌ای این‌گونه به فضای مجازی می‌نگرد و آن را پناهگاه «دشمن» می‌داند که گویی در آنجا در حال فعالیت علیه جمهوری اسلامی هستند قطعا ناشی از مشاوره مشاورانی است که به ذهنیت دشمن‌محور و توطئه‌گرای خامنه‌ای، یاری می‌رسانند و آن را تقویت می‌کنند.

یکی از این مشاوران که پیش از این در آموزشکده توانا درباره او نوشته شده است، «سعیدرضا عاملی» است که از سوی خامنه‌ای هم به عضویت شورای عالی فضای مجازی منصوب شده است و هم با تاکید او به سمت ریاست شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمده است.

چند روز پیش از این سخنرانی خامنه‌ای، سعیدرضا عاملی در مجمع عمومی انجمن مطالعات فضای مجازی، اینترنت را «زاده آمریکا» دانست و دقیقا این نگاه توطئه‌محور نسبت به اینترنت را با زبانی دیگر بیان کرد.

تصویری از دیدار مجازی خامنه‌ای با دولت حسن روحانی
تصویری از دیدار مجازی خامنه‌ای با دولت حسن روحانی

عاملی در این باره گفت«اینترنت اساسا زاده آمریکاست. دسترسی دشمن به داده‌های مهم امکان‌پذیر بوده و ما می‌بینیم که دولت استعماری به بسیاری از این داده‌ها دسترسی دارد. اینکه ما در داخل جمهوری اسلامی فضای امنی برای این فعالیت‌های مجازی ایجاد کنیم، امکان‌پذیر است و امروز داده‌های مهمی داریم که اختراعات و کسب و کارهای ما در آن قرار می‌گیرد، این موضوع لزوم استفاده از فضای مجازی بومی را می‌رساند.»

ولی «امین ثابتی» - کارشناس اینترنت - در گفتگو با ایران‌اینترنشنال، به این نکته مهم اشاره کرد که شبکه ملی اطلاعات مورد نظر خامنه‌ای عملا شکل گرفته است. ثابتی با اشاره به آبان ۹۸ و قطعی ۱۰ روزه اینترنت جهانی در ایران، به ابزارهای دیجیتال داخلی در کشور همچون اسنپ و تپسی اشاره کرد که چون در داخل ایران میزبانی می‌شوند، مشکلی در کارشان به وجود نیامد و این را نشانه از چیزی دانست که مسئولان جمهوری اسلامی آن را شبکه ملی اطلاعات می‌خوانند.

امین ثابتی که در لندن زندگی می‌کند تاکید می‌کند اگر خامنه‌ای می‌خواهد به جایی برسد که مردم ایران فقط از ابزارهای داخلی و مورد تایید جمهوری اسلامی استفاده کنند یا باید ابزارهای قدرتمند جایگزین برای ابزارهایی همچون تلگرام بسازد یا اینترنت جهانی را قطع کند که او انجام این دو را از توان جمهوری اسلامی خارج می‌داند. به گفته ثابتی حتی چین که درباره ساخت ابزارهای جانشین دیجیتال در حوزه شبکه‌های اجتماعی کشوری موفق بوده است هنوز به ابزارهایی که از خارج از چین میزبانی می‌شوند تکیه دارد. به گفته او اپل در چین حضوری قدرتمند دارد.

ولی پرسش همچنان این است که خامنه‌ای در مقابل این واقعیت که فضای مجازی جهانی - علی‌رغم همه محدودیت‌ها - چنین زندگی مردم ایران را به تسخیر خود درآورده است چه خواهد کرد؟ همچنان غر خواهد زد یا همچون آبان ۹۸ تصمیم به قطعی تمام و کامل اینترنت جهانی خواهد گرفت؟