- «عکس محل کارتان را بگذارید.»
- «نامی را بنویسید که خانواده با آن صدایتان میکنند.»
- «اولین عکس اعتراضات در گوشیتان را منتشر کنید.»
این درخواستها ممکن است شبیه یک سرگرمی ساده در اینستاگرام باشند، اما هر پاسخ، بخشی از اطلاعات شخصی شما را آشکار میکند. قابلیت «Add Yours» یا «شما هم اضافه کنید» دقیقا برای ساختن زنجیرهای از پاسخها طراحی شده است؛ یعنی استوری شما فقط برای پاسخدادن به یک نفر منتشر نمیشود، بلکه ممکن است در کنار پاسخ حسابهای دیگر قرار بگیرد.
اینستاگرام نیز هنگام معرفی این قابلیت، از آن به عنوان سازنده رشتههای عمومی یاد کرده است. میزان دیدهشدن پاسخ شما به تنظیمات حساب و استوری بستگی دارد، اما خصوصیبودن حساب به معنای ناشناسماندن نیست؛ دنبالکنندگان همچنان میتوانند محتوا را ببینند، ذخیره کنند یا از آن عکس بگیرند.
کسی که این زنجیره را بررسی میکند، ممکن است بدون نیاز به هککردن حساب شما به اطلاعات زیادی برسد: نام و چهره، دوستان نزدیک، اعضای خانواده، محل کار یا تحصیل، شهر محل زندگی، دیدگاه سیاسی، زمان حضور در یک تجمع و حتی نامی که نزدیکان شما برای صدایتان استفاده میکنند.
خطر زمانی بیشتر میشود که این چالش از ابتدا یک تله حسابشده باشد. یک تیم سایبری یا امنیتی میتواند با استفاده هماهنگ از چندین حساب واقعی، جعلی یا نفوذی، یک موضوع ظاهرا جذاب را راهاندازی کند، آن را گسترش دهد و کاربران بیشتری را به پاسخدادن ترغیب کند. بعضی از این حسابها ممکن است نقش آغازکننده چالش را داشته باشند، برخی آن را بازنشر کنند و تعدادی دیگر با واکنش و پاسخهای ساختگی، حس اعتماد و مشارکت عمومی ایجاد کنند. هدف میتواند جمعآوری تدریجی سرنخها، شناسایی افراد مرتبط با یک موضوع حساس و ترسیم ارتباط میان حسابها باشد.
این اطلاعات پراکنده در نگاه اول بیاهمیت به نظر میرسند؛ اما وقتی کنار یکدیگر قرار بگیرند، میتوانند تصویری نسبتا دقیق از هویت، رفتوآمدها و شبکه ارتباطی شما بسازند.
برای کاربران داخل ایران، خطر فقط کلاهبرداری نیست. گزارشهای مرتبط با وضعیت آزادی اینترنت در ایران از نظارت گسترده بر فعالیتهای آنلاین، بازداشت کاربران به دلیل انتشار محتوا و استفاده حکومت از ابزارهای کنترل و شناسایی خبر دادهاند.
بنابراین پیونددادن حساب شخصی به یک حرکت اعتراضی یا سیاسی میتواند پیامد واقعی داشته باشد.
پیش از شرکت در هر چالش از خودتان بپرسید: «اگر این استوری، نام کاربری و فهرست دوستانم در اختیار یک مامور امنیتی، فرد ناشناس یا کلاهبردار قرار بگیرد، چه چیزی درباره من خواهد فهمید؟»
اگر پاسخ این پرسش نگرانکننده است، بهتر است اصلا وارد زنجیره نشوید.
اگر موضوع حساس نیست و همچنان میخواهید شرکت کنید، چهره و صدا را منتشر نکنید، مکان را تگ نکنید، استوری را همزمان با حضور در محل منتشر نکنید و تصویر را برای یافتن پلاک خودرو، تابلو، کارت شناسایی، شماره تلفن، لباس محل کار و انعکاس موجود در شیشه یا آینه بررسی کنید. دوستان و اعضای خانواده را نیز به زنجیره دعوت نکنید.
چالشهایی مانند «نام اولین حیوان خانگی»، «نام مدرسه»، «محله کودکی»، «تاریخ تولد» یا «نام مستعار خانوادگی» میتوانند مواد اولیه مناسبی برای جعل هویت و مهندسی اجتماعی باشند.
اگر پیشتر اطلاعات حساسی منتشر کردهاید، استوری را حذف کنید، بخش بایگانی و هایلایتها را بررسی کنید و اطلاعات عمومی حساب مانند شماره تماس، محل کار و نام اعضای خانواده را کاهش دهید. حذف استوری مفید است اما تضمین نمیکند که کسی پیشتر از آن تصویر نگرفته باشد.
برای اعلام همبستگی با یک موضوع اعتراضی نیز لازم نیست حتما وارد «Add Yours» شوید. انتشار یک تصویر عمومی بدون چهره، مکان، منشن و اتصال به زنجیره حسابهای دیگر، انتخاب کمخطرتری است.