خالق اپ تلگرام که در بین ایرانیان بسیار محبوب است، شاید در هیچ جای جهان به اندازه کشوری که در آن متولد شده یعنی روسیه مشهور نیست. کشوری که روزی وی را کارآفرینی نمونه معرفی و روزی دیگر او را به ترک وطن و زندگی در تبعید برای همیشه مجبور کرد.
پاول دوروف در 10 اکتبر ۱۹۸۴ در خانوادهای فرهیخته در لنینگراد آن زمان و سن پترزبورگ کنونی دیده به جهان گشود. پدر او والری، دارای دکترای زبانشناسی و مدیر دانشکده زبان دانشگاه ایالتی سن پترزبورگ است. مادر او نیز در همین دانشگاه مشغول به تدریس است و برادر بزرگ وی نیکلای، ریاضیدانی برجسته در روسیه و برنامهنویسی نام آشنا است که به پاول در مسیر کارآفرینی کمک بسیاری کرده بود.
پاول دوران کودکی و نوجوانی خود را به همراه خانواده و به خاطر کار پدر در تورین ایتالیا گذراند و برای ادامه تحصیل به دانشگاه سن پترزبورگ بازگشت تا تحصیلات خویش را در رشته پدر ادامه دهد. وی در سال ۲۰۰۶ مدرک فوق لیسانس خود را با نمرهای عالی دریافت کرد و به سرعت به فکر تاسیس مکانی جدید برای برقراری ارتباط میان شهروندان کشورش افتاد. این بود که در همان سال شبکه اجتماعی ویکی را تحت تاثیر فیسبوک در روسیه به راه انداخت، وبسایتی که به محبوبترین شبکه اجتماعی این کشور تبدیل شد.
مشکلات از زمانی آغاز شد که دولت روسیه، از پاول خواست اطلاعات خصوصی تنی چند از شهروندان مخالف پوتین که در شبکه ویکی فعال بودند را به دولت واگذار کند. پاول از این کار خودداری کرد و شرح ماجرا را در صفحه شخصی خویش در ویکی منتشر کرد. این کشمکشها با دولت ادامه یافت تا جایی که در سال ۲۰۱۱ ماموران امنیتی ویژه، مسلح به سلاحهای ضد تروریسم و بمب، درب منزل وی ظاهر شده و از او خواستند پستهای جنجالی معترضین به انتخابات مجلس آن زمان را از سایت خود حذف کند. پاول حاضر نشد خواسته آن ها را انجام دهد و این موضوع باعث به وجود آمدن مشکلاتی برای او شد.
در ماه آوریل سال ۲۰۱۴ وقتی کشمکشهای روسیه و اوکراین بالا گرفت، دولت روسیه بار دیگر از وی خواست اطلاعات معترضان اوکراینی را تسلیم دولت کند. اما وقتی این بار هم مثل همیشه با مخالفت پاول روبهرو شدند دیگر عقب ننشسته و با استفاده از نفوذ خود در هیات مدیره ویکی سعی کردند او را مجبور به استعفا کنند. وقتی این حربه هم موفق نشد و وی به اختیار یا حتی اجبار استعفا نداد، هیات مدیره با توسل به این که وی دست به کار غیرقانونی زده و اطلاعات حیاتی و مخل امنیت کشور را به دولت ارائه نکرده است، وی را از ریاست ویکی خلع کرده و تمام اختیارات او را در این شرکت سلب نمودند.
پاول که هنوز نمیتوانست این اتفاق را باور کند، تصمیم به ترک کشور گرفت و در مصاحبهای اعلام کرد که قصد ندارد به زودی به کشورش بازگردد و گفت که به نظر او کشور روسیه اکنون با ملزومات دنیای اینترنت سازگار نیست و نمیتوان در این زمینه کاری در آن کشور کرد. البته پاول به گفته خودش علاقه چندانی به مرز، کشور و دولت ندارد و خود را لیبرتارینی صلح دوست و گیاهخوار معرفی میکند. وی به شدت انسان دوست است و تا کنون کمکهای نقدی بسیاری به موسسات خیریه و موسسات فرهنگی مختلف کرده است. برای مثال کمک یک میلیون دلاری به ویکیمیدیا به مناسب تولد بیست و هفت سالگی خویش!
پاول بعد از ترک روسیه، تابعیت کشور کوچک سنت کیتس و نویس (جزیرهای کوچک در امریکای مرکزی) را اخذ کرده و اکنون بیشتر زمان خود را در سفر و در کشورهای متعدد میگذراند. در همین دوره بود که پاول به فکر تاسیس اپلیکیشن پیامرسان امنی برای موبایل میافتد و با کمک برادرش تلگرام را راه اندازی می کند. اپلیکیشنی که امروز بیشترین طرفدار را در کشور ما دارد.
شایعات زیادی درمورد همکاری تلگرام با حکومت جمهوری اسلامی ایران، در راستای واگذاری اطلاعات و پیامهای خصوصی شهروندان ایرانی وجود دارد. اگرچه تصمیم گیری قطعی درباره چنین مواردی همیشه سخت و فارغ از اظهارات اخیر مسئولان تلگرام مبنی بر عدم همکاری با مقامات ایرانی برای واگذاری اطلاعات کاربران است اما زندگی پاول، موسس تلگرام نیز میتواند مایه دلگرمی باشد که این فرد تحت هیچ شرایطی ممکن نیست اطلاعات کاربران خویش را به دول تمامیتخواه و دیکتاتور تحویل دهد. این مساله برای وی چنان مهم است که به خاطر آن وطن و خانواده خویش را برای همیشه ترک کرده و سعی در ایجاد راههایی بهتر برای ارتباطات هر چه بیشتر و امنتر افراد با هم داشت. از چنین فردی بعید است که بعد از تحمل این همه سختی و ناملایمتی، به یک باره عوض شده و اطلاعات شهروندان ایرانی را در دست یکی از ستمگرترین حکومتهای روی زمین قرار دهد. شما چه فکر میکنید؟ پاول در سال 2015 که حکومت ایران در طول هفته نیمی از ترافیک تلگرام را متوقف کرد و بعد از آن برای دو ساعت تلگرام را به طور کامل برای کاربران این شبکه مسدود کرده بود به بی بی سی گفت: “مقام های ایرانی می خواهند از تلگرام برای جاسوسی از شهروندان خود استفاده کنند. ما نمی توانیم در این زمینه به آنها کمک کنیم و نخواهیم کرد”. در سال 2017 نیز تماس صوتی تلگرام با دستور قضایی بسته شد. پاول دروف به یکی از کاربران ایرانی که درمورد قطع تماس صوتی نوشته بود گفت: “ما امکان تماس را برای کاربرانمان در ایران فعال کرده ایم، اما اپراتورهای ایرانی شروع کردند آن را فیلتر کنند فکر می کنم باید به آن ها شکایت کنید”.
کارشناسان امنیتی یادآوری می کنند که اپ هایی که به عنوان تلگرام فارسی شده معرفی می شوند، مورد تایید تلگرام نیستند و می تواند حریم خصوصی کاربران را نقض کنند اما تلگرام ایکس مورد تایید تلگرام است.
موسسه تحقیقاتی اپ تویبا در سال 2017 اعلام کرد که تعداد کاربران اپلیکیشن تلگرام 118 درصد افزایش و رشد داشته است. طبق آمار این موسسه، کاربران تلگرام در کشورهایی مانند ونزوئلا، نیجریه، کنیا، روسیه و اکراین بسیار بیشتر از سایر کشورهای دیگر در جهان هستند.
سعید مهدیون در شانزدهمین همایش فرماندهان بسیج مناطق مخابراتی اعلام کرد که 180 هزار خانواده ایرانی از تلگرام درآمد مستقیم دارند. وی با تاکید بر اینکه گردش مالی فعالیت های اقتصادی در تلگرام چند ده میلیارد تومان است خاطر نشان کرد که باید به فکر یک اپلیکیشن داخلی بوده و از اپلیکیشن داخلی با تمام توان حمایت کرد.
روح الله مومن نسب مسئول بخش فیلترینگ مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه های دیجیتال وزرارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آخرین اظهار نظر خود اعلام کرد که پیام رسان های ایرانی بیش از 14 برابر از تلگرام امن تر هستند. او همچنین اعلام کرد که تلگرام از نظر برنامه نویسی عقب افتاده، کپی کار و ضعیف است. نکته جالب این است که یکی از کاربران به علت وجود باگ امنیتی در پیام رسان سروش با به دست آوردن آیدی کاربر، شماره موبایل او را نیز استخراج کرده است و جالب تر آنکه آیدی و شماره تلفن استخراج شده متعلق به ادمین کانال وزیر ارتباطات و فناوری در پیام رسان سروش می باشد.
پاول دورف، مدیر عامل و موسس تلگرام اعلام کرد برای حمایت از آزادی های اینترنتی در روسیه و نقاط دیگر میلیون ها دلار به شرکت های مستقل فیلترشکن کمک خواهد کرد. او این کار را مقاومت دیجیتالی و جنبشی غیر متمرکز برای آزادی دیجیتال و پیشرفت در سطح جهان نام برد.
پاول دورف را به دلیل راه اندازی Vkontakte، بزرگترین شبکه اجتماعی روسیه، به عنوان زاکربرگ روسیه می شناسند. او این شبکه را زمانی که 22 ساله بود تاسیس کرد.