شاید کمتر کسی به این فکر کرده باشد که یک تنظیم ساده در تلگرام، در شرایط بحران، میتواند تمام اطلاعات، چتها و خاطرات دیجیتالی او را برای همیشه از بین ببرد. این دقیقا همان اتفاقی است که برای هزاران کاربر ایرانی در جریان قطعیهای طولانی اینترنت رخ داد؛ خسارتی که نه دیده شد و نه گزارش شد.
پیامرسان تلگرام یک قابلیت دارد که شاید بسیاری از کاربران از وجود آن بیخبر باشند: اگر کاربر برای مدت مشخصی آنلاین نشود، حسابش بهصورت خودکار و کامل حذف میشود. این بازه زمانی از یک ماه تا ۲۴ ماه تنظیمشدنی است. این قابلیت در اصل برای حذف حسابهای رهاشده طراحی شده اما در شرایطی که اینترنت از بیرون و به اجبار قطع میشود، کارکردی نامناسب دارد.
در جریان قطعیهای طولانی اینترنت در ایران، بسیاری از کاربرانی که تنظیم حذف خودکار حسابشان را روی «یک ماه» گذاشته بودند، با یک واقعیت تلخ روبرو شدند: وقتی اینترنت برگشت، دیگر حسابی وجود نداشت. تمام چتها، فایلها، اسناد، عکسها و اطلاعات مهمی که در تلگرام ذخیره شده بود، بدون هیچ هشداری و بدون امکان بازیابی، از بین رفته بود. برخی از این کاربران آگاهانه این گزینه را تنظیم کرده بودند، برخی دیگر اصلا نمیدانستند چنین تنظیمی وجود دارد.
تغییر این تنظیم سخت نیست و چند ثانیه بیشتر وقت نمیبردد:
وارد اپلیکیشن تلگرام شوید. به Settings (تنظیمات) و بعد بخش Privacy and Security (حریم خصوصی و امنیت) بروید. گزینه Delete My Account If Away For را پیدا کنید. به جای ۱ ماه، یکی از بازههای طولانیتر مانند ۶ ماه، ۱۲ ماه یا ۱۸ ماه را انتخاب کنید.
اگر این گزینه روی «یک ماه» تنظیم باشد و در این مدت به هر دلیلی، چه قطعی اینترنت، چه بیماری، چه سفر و چه هر شرایط دیگری، آنلاین نشوید، حساب شما بهطور کامل و غیرقابل بازگشت حذف خواهد شد. تلگرام هیچ هشدار قبلی نمیدهد و هیچ راهی برای بازیابی اطلاعات وجود ندارد.
انتخاب بازهای طولانیتر هیچ ضرری ندارد و تنها یک لایه امنیتی ساده اما مهم است که میتواند از ازدسترفتن اطلاعات بسیاری جلوگیری کند.
قطعی اینترنت پیامدهایی دارد که بسیاری از آنها نه در آمار رسمی دیده میشوند و نه در اخبار. حذف خاموش هزاران حساب تلگرام یکی از این پیامدها ست. آگاهی از تنظیمات ابزارهایی که روزانه استفاده میکنیم، کوچکترین اما مهمترین قدمی است که هر کاربری میتواند برای محافظت از اطلاعات خود بردارد.