یک پیامک با عنوانهایی مانند «مشاهده ابلاغیه قضایی»، «دریافت بسته حمایتی» یا «پرداخت جریمه» دریافت کردهاید، لینک را باز کردهاید و حالا نگران امنیت گوشی، حسابهای کاربری یا موجودی کارت بانکی خود هستید.
هیچوقت با عجله تصمیم نگیرید. میزان خطر به کاری بستگی دارد که پس از بازشدن لینک انجام دادهاید: آیا فقط صفحه را دیده و بستهاید، اطلاعاتی مانند رمز و مشخصات کارت وارد کردهاید یا فایل و برنامهای ناشناس نصب کردهاید؟ برای هرکدام از این وضعیتها باید اقدامات متفاوتی انجام دهید.
کلیک روی یک لینک ناشناس همیشه به معنای هکشدن گوشی یا خالیشدن حساب بانکی نیست. آنچه میزان خطر را مشخص میکند، اتفاقی است که بعد از بازشدن لینک افتاده است: آیا فقط صفحه را دیدهاید، اطلاعاتی نوشتهاید یا برنامهای هم نصب کردهاید؟
پیش از هر کاری، از پیام دریافتی، شماره فرستنده، نشانی لینک، نام فایل یا برنامه و هر پرداخت مشکوکی تصویر بگیرید. این مدارک را نگه دارید و سپس پیام و فایل ناشناس را حذف کنید.
◾️اگر فقط صفحه را باز کردید
در صورتی که هیچ رمز، مشخصات بانکی یا کد پیامکی وارد نکردهاید و چیزی هم نصب یا تأیید نکردهاید، احتمال آسیب معمولاً پایین است.
⚫️صفحه را ببندید و دوباره روی لینک نزنید.
⚫️پوشه «دانلودها» را بررسی کنید.
⚫️هر فایل ناشناس را بدون بازکردن حذف کنید.
⚫️گوشی، مرورگر و برنامههای مهم را بهروز کنید.
⚫️در گوشی اندرویدی، در گوگل پلی، از طریق «گوگلپلی پروتکت»(Play Protec) گوشی را اسکن کنید.
⚫️چند روز تراکنشهای بانکی، پیامکها و رفتار گوشی را زیر نظر داشته باشید.
در این وضعیت معمولاً نیازی به بازگرداندن گوشی به تنظیمات کارخانه نیست؛ مگر اینکه فایل یا برنامهای نصب شده باشد یا گوشی رفتار غیرعادی نشان دهد.
◾️اگر اطلاعات کارت بانکی را وارد کردید
⚫️اگر شماره کارت، تاریخ انقضا، رمز خرید، کد امنیتی کارت یا رمز پیامکی را در صفحه جعلی نوشتهاید، منتظر مشاهده برداشت مشکوک نمانید.
⚫️کارت را فوراً از طریق برنامه رسمی بانک یا شماره درجشده روی کارت مسدود کنید.
⚫️رمزهای بانکی را تغییر دهید.
⚫️موجودی و گردش حساب را بررسی کنید.
⚫️در صورت مشاهده برداشت ناشناس، همان لحظه موضوع را به بانک و پلیس گزارش دهید.
⚫️رسیدها، پیامکها و تصویر صفحه جعلی را برای پیگیری نگه دارید.
⚫️دادن رمز پویا یا کد پیامکی بسیار خطرناک است؛ زیرا کلاهبردار ممکن است همان لحظه برای انتقال پول اقدام کند.
◾️اگر رمز یک حساب را وارد کردید
⚫️اگر رمز ایمیل، تلگرام، اینستاگرام یا حساب دیگری را نوشتهاید، با یک گوشی یا کامپیوتر مطمئن وارد برنامه یا سایت رسمی همان سرویس شوید.
⚫️رمز را فوراً تغییر دهید.
⚫️اگر همان رمز را در حسابهای دیگری استفاده کردهاید، رمز آنها را نیز عوض کنید.
⚫️تأیید دومرحلهای را فعال کنید.
⚫️فهرست دستگاهها و نشستهای فعال را بررسی کنید.
⚫️تمام دستگاههای ناشناس را از حساب خارج کنید.
⚫️ایمیل و شماره بازیابی را کنترل کنید تا کلاهبردار آنها را تغییر نداده باشد.
تغییر رمز بهتنهایی همیشه کافی نیست؛ ممکن است فرد مهاجم همچنان از طریق یک نشست فعال به حساب دسترسی داشته باشد.
◾️اگر فقط مشخصات هویتی خود را نوشتید
افشای نام، شماره تلفن، نشانی یا کد ملی معمولاً باعث برداشت مستقیم پول نمیشود؛ اما میتواند زمینه کلاهبرداری بعدی را فراهم کند.
ممکن است فردی چند روز یا چند هفته بعد تماس بگیرد، مشخصات شما را بخواند و خود را کارمند بانک، پلیس، دادگاه یا یک نهاد دولتی معرفی کند. دانستن اطلاعات شخصی شما، دلیل معتبر بودن تماسگیرنده نیست. هیچ رمز، کد پیامکی یا اطلاعات تازهای در اختیار او قرار ندهید.
◾️اگر برنامه ناشناس نصب کردید
نصب فایل ناشناس، بهویژه فایل «APK» در گوشی اندرویدی، جدیترین وضعیت است. چنین برنامهای ممکن است پیامکهای بانکی را بخواند، اعلانها را ببیند، روی صفحههای دیگر ظاهر شود یا بخشی از گوشی را کنترل کند.
ابتدا اینترنت سیمکارت و وایفای را قطع یا حالت هواپیما را فعال کنید. سپس:
⚫️فهرست برنامهها را باز و برنامه تازه یا ناشناس را پیدا کنید.
⚫️مجوزهای برنامه را بررسی و قطع کنید.
⚫️بخش «دسترسیپذیری» را کنترل کنید؛ برنامه ناشناس نباید در این بخش فعال باشد.
⚫️مجوز «مدیر دستگاه»، خواندن پیامکها، مشاهده اعلانها و نمایش روی برنامههای دیگر را لغو کنید.
⚫️پس از قطع مجوزها، برنامه را حذف کنید.
⚫️گوشی را با «گوگلپلی پروتکت» یا یک ابزار امنیتی معتبر اسکن کنید.
⚫️رمزهای مهم را از دستگاه دیگری تغییر دهید.
⚫️تراکنشهای بانکی و حسابهای متصل را بررسی کنید.
اگر برنامه حذف نمیشود، دوباره ظاهر میشود یا مطمئن نیستید دسترسی آن کاملاً قطع شده است، از عکسها و فایلهای ضروری نسخه پشتیبان بگیرید و گوشی را به تنظیمات کارخانه بازگردانید. برنامههای قبلی را نیز از منابع ناشناس دوباره نصب نکنید.
◾️کاربران آیفون چه چیزی را بررسی کنند؟
فایل APK روی آیفون نصب نمیشود؛ اما ممکن است یک سایت جعلی شما را به نصب برنامه، گواهی یا پروفایل مدیریتی ناشناس ترغیب کرده باشد.
در آیفون به مسیر زیر بروید:
«تنظیمات» ← «عمومی» ← «VPN و مدیریت دستگاه»
هر پروفایل یا گواهی ناشناس را بررسی و حذف کنید. برنامههای تازهنصبشده را نیز کنترل کنید و سیستمعامل آیفون را به آخرین نسخه موجود بهروز نگه دارید. همچنین حساب اپل و فهرست دستگاههای متصل به آن را بررسی کنید.
اگر فقط فایلی دانلود شده اما آن را باز، نصب یا تأیید نکردهاید، حذف همان فایل معمولاً کافی است.
◾️این نشانهها را نادیده نگیرید
پس از نصب فایل مشکوک، مشاهده چند مورد از نشانههای زیر میتواند هشداردهنده باشد:
⚫️داغشدن یا خالیشدن سریع باتری بدون دلیل مشخص
⚫️افزایش ناگهانی مصرف اینترنت
⚫️ارسال یا خواندهشدن پیامکها بدون دخالت شما
⚫️بازشدن خودکار برنامهها یا صفحههای تبلیغاتی
⚫️کندشدن ناگهانی گوشی
⚫️مشاهده برنامهای که خودتان نصب نکردهاید
⚫️دریافت هشدار ورود به حسابها از دستگاه یا مکان ناشناس
هیچیک از این نشانهها بهتنهایی هکشدن گوشی را ثابت نمیکند؛ اما ظاهرشدن چند نشانه پس از نصب یک فایل ناشناس، نیازمند بررسی فوری است.
◾️یک قانون ساده برای تشخیص میزان خطر
اگر فقط صفحه را دیدهاید: معمولاً خطر کم است؛ فایلهای دانلودشده را حذف و گوشی را بهروز کنید.
اگر اطلاعات وارد کردهاید: کارت یا حساب مربوط را فوراً ایمن کنید.
اگر برنامه نصب کردهاید: اینترنت را قطع کنید، مجوزها را بگیرید، برنامه را حذف کنید و رمزها را با دستگاه دیگری تغییر دهید.
در چنین شرایطی سرعت عمل مهم است؛ اما تصمیم عجولانه نگیرید. به تماس فردی که ادعا میکند برای «پاکسازی گوشی» یا «برگرداندن پول» کمک میکند نیز اعتماد نکنید؛ این تماس میتواند مرحله دوم همان کلاهبرداری باشد.