آنچه باید درباره طرح «صیانت از کاربران فضای مجازی» بدانیم 

این روزها بحث اجرای طرح موسوم به «صیانت از کاربران فضای مجازی»، در میان کاربران ایرانی، بحث بسیار داغی است. در این مقاله به بررسی اطلاعات به‌دست‌آمده درباره این طرح می‌پردازیم.

سال‌ها ست که کاربران ایرانی در حال دست و پنجه نرم‌کردن با مشکل فیلترینگ و عدم دسترسی به منابع آزاد اینترنتی هستند. نیاز اولیه آن‌ها فیلترشکن و وی‌پی‌ان است تا بتوانند به سایت‌های مختلف و همچنین شبکه‌های اجتماعی دسترسی پیدا کنند. اما از قرار معلوم در طرح جدید، که با نام طرح صیانت از کاربران مطرح شده‌ است، ممکن است وی‌پی‌ان و فیلترشکن‌ها هم نتوانند امکان دسترسی کاربران را به سایت‌ها و اپلیکیشن‌های فیلترشده فراهم کنند. آبان ۹۸ مثال بارز و روشنی است برای این موقعیت که ۹۵ درصد اینترنت در ایران قطع بود و رسما امکانی برای دسترسی‌ به منابع خارجی وجود نداشت؛ زمانی که به صورت پنهانی، شبکه ملی تست شد. 

جمهوری اسلامی سال‌ها ست به دنبال طرح‌هایی مشابه و راه‌هایی برای محدودکردن کاربران و ترویج منابع و ابزارهای خود برای کسب درآمد و همچنین کنترل بیش‌تر کاربران بوده است، اکنون گویا این طرح دارد به اجرایی‌شدن نزدیک‌تر می‌شود.

در این راستا می‌شود به چین یا کره شمالی اشاره کرد که کاربران اینترنت در آن‌جا سالیان سال است که از اپلیکیشن‌ها و شبکه‌های اجتماعی داخلی تحت نظر حکومت استفاده می‌کنند. 

صیانت از کاربران
جمهوری اسلامی سال‌ها ست به دنبال محدودکردن کاربران است

طرح موسوم به صیانت از کاربران، دسترسی کاربران را به اینترنت جهانی و منابع آن و به‌خصوص شبکه‌های اجتماعی بسیار بسیار محدود می‌کند. از قرار معلوم حکومت با ایجاد تغییراتی در زیرساخت‌ها و محدودکردن پهنای باند امکان استفاده از وی‌پی‌ان را هم ممکن است از بین ببرد؛ موضوعی که راه را برای دسترسی و استفاده از منابع فیلترشده سخت‌تر و سخت‌تر می‌کند. این به معنای بستن جریان ورود اطلاعات از خارج به داخل است.

اجراکنندگان این طرح می‌خواهند با ایجاد بستری، که در حال مهیاکردن آن هستند، کاربران را برای ارتباطات، تحقیقات و کسب درآمد خود، مجبور به استفاده ازاپلیکیشن‌های داخلی کنند؛ البته به اسم این‌که آن‌ها را از استفاده از شبکه‌های اجتماعی بی‌نیاز می‌کنند؛ شبکه‌هایی که استفاده از آن در جهان امروز بین کاربران در کشورهای مختلف رایج است. بنابراین جمهوری اسلامی با اجرای این طرح می‌تواند کنترل کاملی بر فضای مجازی و فعالیت‌های کاربران داشته باشد. 

روند این طرح نشان می‌هد که حکومت در حال جاانداختن اپ‌های داخلی و مجبورکردن کاربران به استفاده از آن‌ها است. البته این راهی برای گرفتن بودجه‌های کلان توسط شرکت‌های داخلی برای ساخت این اپ‌ها است. اپ‌هایی که بدون شک تحت کنترل هستند و به اطلاعات کاربران دسترسی دارند. یکی از نامدارترین این اپ‌های داخلی «روبیکا» است؛ اپی که با ارائه خدمات متنوع، به دنبال جذب کاربران بسیاری است.

هدف این طرح ساخت و ترویج اپ‌های داخلی مشابه گوگل، واتس‌اپ، اینستاگرام و سایر شبکه‌های اجتماعی است تا پس از محدودکردن اینترنت، کاربران را مجبور به استفاده آن‌ها کند؛ اپ‌هایی که با کپی از نسخه‌های اصلی ساخته می‌شود.

مورد دیگری که در این طرح مطرح شده است، قانون مجازات اینترنتی است. عاملان این طرح مدعی هستند در حال حاضر در حوزه حقوق کاربران در فضای مجازی هیچ گونه ضابطه قانونی وجود ندارد. همان‌طور که پیداست در کنار این طرح، مجازاتی نیز برای تخلفات و سرپیچی از قوانین وضع‌شده در فضای مجازی گذاشته خواهد شد. 

همچنین ضوابطی که در این طرح برای فعالیت در شبکه‌های اجتماعی خارجی در ایران گذاشته شده است، بدون شک از طرف این شبکه‌ها پذیرفتنی نیست و آشکارا ناقض آزادی‌های طبیعی و ذاتی شهروندان است.

محدودکردن اینترنت جهانی و ساختن جایگزین باکیفیت برای سرویس‌های متعدد جهانی بدون شک کار آسانی نیست و عواقب منفی بسیاری در زمینه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خواهد داشت و کسب‌و‌کارهای بسیار را محدود خواهد کرد. 

هرچه هست هنوز زمان اجرای این طرح اطلاع‌رسانی نشده است و البته اجراکردن آن زمان زیادی نیاز دارد. می‌بایست منتظر جزئیات دقیق‌تر و بیش‌تری بود تا بتوان راه‌های دورزدن این طرح را بررسی کرد.